پلوتارخ ( مترجم : كسروى )
41
ايرانيان و يونانيان به روايت پلوتارخ ( فارسي )
در آنجا فرزندان آتن بنياد آزادى را مىگزارند زيرا شك نيست كه نخستين دربايست براى فيروزمندى دلنباختن است . آرتيميسيوم كه خود كنارهاى از درياست در ايوبيا در آن سوى شهر هستيابيا « 1 » نهاده و درست روبهروى آن بر روى سرزمينى كه مدتها پيش در دست فيلوكتيتس « 2 » بود اولزن « 3 » نهاده و در اينجا پرستشگاهى هست كه به نام ديانا « 4 » ساخته شده و آن را « بامداد » مىخوانند و درختها گرداگرد آن سر بر آورده . نيز در گرد آن ستونهايى از مرمر سفيد برپاست كه اگر دست به آنها بمالى بوى و رنگ زعفران از آنها بيرون مىآيد . بر روى يكى از اين ستونهاست كه شعرهاى پايين را كندهاند : با آن دستههاى بىشمار كه از آسيا آورده شده بودند پسران آتن در همين جايگاه جنگيدند و چون اينان بر مادان « 5 » چيره درآمدند اين يادگارى را به نام آن فيروزى در آرتميسيوم برگماردند . در آن نزديكى جايى هست كه چون بر كنار دريا بايستى پيداست و از آنجا از ميان تودههاى ريگ از ته دريا گردهاى سياهى همچون خاكستر بيرون مىآورند . همچنين چيزهاى نيمسوخته بيرون مىآيد و چنين مىگويند كه تخته پارههاى كشتى و لاشههاى مردگان را در آنجا سوزانيدهاند . بارى چون خبر از ثيرموپولاى « 6 » رسيد كه لئونيداس « 7 » پادشاه كشته شده و خشارياشاه بر سراسر گذرگاهها در خشكى دست يافته ناگزير اين كشتيها به سوى درون يونانستان بازگشت نمودند . آتنيان دنباله كشتيها را داشتند و اين خودكارى بيمناكتر و پر ارجتر بود كه خود آنان مايه سرفرازى شمرده خرسندى مىنمودند .
--> ( 1 ) . Histiaea ( 2 ) . Philocttes يكى از قهرمانان جنگ تروا كه هومر داستان آن را سروده ( 3 ) . Olizon ( 4 ) . Diana نام يكى از خدايان مادينه يونان است . ( 5 ) . يونانيان گويا تا اين هنگام هنوز ايران را به نام پادشاهان ماد مىشناختند و اين است كه هميشه نام ماد مىبرند و اين يك رشته جنگها را « جنگهاى مادى » نام دادهاند . ( 6 ) . Thermopoylae تنگه معروفى ميانه كوه و دريا كه جنگ بزرگى آنجا روى داد و لئونيداس و گروهى كشته شدند . ( 7 ) . Leonidas پادشاه اسپارت كه سردار يك دسته لشكر بود .