حوادث طبيعى ، كه در اين ايام رخ داد ، بر مصائب جنگ افزود . سابقا در زمان كواذ اول ، در سد دجله ، كه در كسكر سفلى ، نزديك ناحيه مسن بود . شكافى عظيم افتاد ، و آب شط بسى از مزارع را فروگرفت . چند سال بعد بفرمان انوشروان اين سد را مرمت كردند ، ولى در اواخر عهد خسرو پرويز در فرات و دجله طغيانى عظيم رخ داد ( سال 628 - 627 ) ، و چندين سد را در هم شكست . گويند خسرو پرويز خرمنى از زر و سيم بر روى فرشى نهاد و كارگران را تشويق كرد تا يك روزه چهل سد ساختند . اما اين كوشش بيفايده بود و دنباله خسارات قطع نميشد . چندى بعد هجوم اعراب كار مرمت سدها را معطل گذاشت ، و مزارع پهناور مبدل به مرداب و نيزار شد « 1 » . شكستن سد بزرگ دجلة العوراء ، يعنى شعبه از شط ، كه از مكان فعلى شهر بصره مىگذشت ، و كوشش هاى بيفايده و مخارج هنگفت خسرو براى اصلاح سدها در اذهان خلايق تأثيرى عميق كرد مقارن اين احوال قسمتى از ايوان كسرى ويران شد . بعدها مورخان اين حوادث را علائم سقوط سلسله ساسانى و پيروزى اسلام شمرده‌اند « 2 » . بعد از سى و هفت سال پادشاهى ، خسرو پرويز همان عاقبتى را يافت ، كه براى پدر خود فراهم كرده بود . چون از دستگرد بيرون رفت ، و پيشنهاد صلح هرقل را رد نمود ، بقصر تيسفون درآمد ، و بيدرنگ از آنجا خارج شده از شط دجله گذشت ، و با شيرين در ويه اردشير ( سلوكيه ) مقام گزيد . سرداران ايرانى ، كه از لجاج خسرو در ادامه جنگ بجان آمده بودند ، سركشى آغاز نهادند . شهرور از

--> ( 1 ) - ابن خردادبه ، جغرافيون ، 6 ، ص 240 ، ترجمه ص 181 . ( 2 ) - طبرى ، ص 1009 و ما بعد ؛ نلدكه ، ص 304 و ما بعد ، مقايسه شود با افسانه ديگرى راجع بعلائمى ، كه در شب تولد حضرت رسول ص در عهد خسروان ظاهر شد ، طبرى ، ص 981 ، نلدكه ص 253 .