عبارت ديگرى « 1 » از اين باب شامل نمونهء مختصرى از معلومات طبى عهد ساسانى است از اينقرار : « در كتب طب چنين مىشود ، كه آبى كه اصل آفرينش فرزند آدم است ، چون برحم پيوند دو به آب زن بياميزد و تيره و غليظ شود ، يادى پيدا آيد « 2 » و آن را در حركت آرد ، تا همچون آب پنير گردد ، پس مانند ماست شود آنگاه اعضاء قسمت پذيرد و روى پسر سوى پشت مادر باشد و روى دختر سوى شكم مادر و دستها بر پيشانى و زنخ بر زانو و اطراف چنان فراهم و منقبض ، كه گويى در صرهء بسستى و نفس بحيلت مىزند . زير آن گرمى و گرانى شكم مادر و زير او انواع تاريكى و تنگى ، چنان كه بشرح آن حاجت نباشد و چون مدت درنگ او سپرى شود و هنگام وضع حمل و تولد فرزند باشد ، بادى بر رحم مسلط شود و فوت حركت در فرزند پيدا آيد ، تا سر سوى مخرج گرداند و از تنگى مخرج آن رنج بيند ، كه در هيچ شكنجه آن صورت نتوان كرد و چون به زمين آمد ، اگر دستى نرم بر وى نهند يا نسيمى خنك بر وى وزد ، درد آن با پوست باز كردن برابر باشد در حق بزرگان » . « 4 » اين عبارت مخصوصا جالب توجه است ، زيرا آثارى از طب هندى در آن ديده مىشود « 3 » . خسرو با روحانيان زردشتى متحد شد تا مزدكيان را چاره كند ، لكن نه طبقهء روحانيان ، و نه طبقه اشراف ، در عهد او بقدرت سابق خود دست نمىيافتند . خسرو اول بلا شك زردشتى بوده ، و از ساير پادشاهان ساسانى اين امتياز را دارد ، كه در مسائل مذهبى جمود و تعصب نداشته و نسبت بعقايد مختلفه دينى و مذاهب فلسفى وسعت مشربى نشان ميداده است . عيسويان را در مؤسسات عام المنفعه استخدام مىكرد و در اين كار ترديدى بخويش راه نميداد پس از تأسيس شهر

--> ( 1 ) - ايضا ص 22 و ما بعد . ( 2 ) - ايرانيان از كلمه « باد » عنصر هوا را نيز اراده ميكردند . ( 3 ) - اطلاع هرقل به نلدكه . ( 4 ) - از ترجمه كليله بهمرامشاهى گرفته شد . ( مترجم )