آرتور كرستين سن ( مترجم : رشيد ياسمى )
515
ايران در زمان ساسانيان ( فارسي )
در دو طرف دجله كاخهاى سلطنتى بر پا بود . در زمان شاهپور دوم كاخ كوچك زيبايى در خارج سلوكيه ساختند مشرف بر دشتى ، كه از اشجار كوچك و تاك و سرپوشيده بود ؛ ديوار اطاقهايش چنان كه رسم ايرانيان است مزين بنقوشى بود كه پادشاه را در شكار حيوانات وحشى نشان ميداد . آميانوس مارسلينوس گويد : « نقاشىها و حجاريهاى اين قوم چيزى غير از انواع جنگ و كشتار نشان نميدهد » « 1 » . بارى پادشاه معمولا در كاخ سلطنتى تيسفون خاص ، اقامت داشت و قصر او نزديك شط واقع بود ، بنحويكه آمدوشد مردمى ، كه از جسر عبور مىكردند ، گاهى مانع خواب پادشاه ميشد ، و به همين جهت بود ، كه شاهپور دوم امر داد جسر ديگرى بر دجله قرار دهند . محتمل است ، كه اين همان ( كاخ سفيد ) باشد ، كه دو قرن و نيم بعد از انقراض دولت ساسانى خلفاى اسلامى المعتضد و المكتفى خراب كردند ، تا مصالح آن را براى ساختمان قصرى در بغداد به كار برند « 2 » . مشهورترين بنايى ، كه پادشاهان ساسانى ساختهاند ، قصرى است ، كه ايرانيان طاق كسرى يا ايوان كسرى مينامند ، و هنوز ويرانه آن در محله اسپانبر موجب حيرت سياحان است « 3 » . ( ش 39 ) . ساختمان اين بنا را در داستانها بخسرو اول نسبت دادهاند . بعقيده هرتسفلد طاق كسرى از بناهاى عهد شاهپور اول است ، اما رويتر « 4 » روايات
--> ( 1 ) - آميانوس ، كتاب 24 ، بند 6 ، پاره 3 . ( 2 ) - زاره - هرتسفلد ، سفر باستانشناسى ، 2 ، ص 76 . ( 3 ) - قسمتى از خرابى بنا مربوط بيكى از خلفاء نخستين عباسى مىباشد . اغلب مصنفين عرب اين عمل را بمنصور ( 75 - 754 ) نسبت ميدهند . چون هزينه خراب كردن بيش از استفاده بود ، كه انتظار داشتند ، لذا اين كار را ادامه ندادند . در يكى از روايات پارسى ( روايات داراب هرمزيار ، ج 2 ، بمبئى 1922 ، ص 240 و بعد ) افسانه راجع به اين امر ذكر شده است . ر ك اشترك ، ص 61 ؛ رزنبرگ ، رساله به زبان روسى ( سنپترسبورغ ، 1912 ) ؛ ترجمه انگليسى توسط بوگدانو در مجله كاما ، شماره 3 ، ص 29 و بعد . ( 4 ) - مجله آثار قديم The Antiquity ، ج 3 ، دسامبر 1929 ، ص 447 .