ميدادند « 1 » . در بعضى موارد « 2 » . وصلت با بيگانگان مجاز بوده است ، اما در اين باب تفصيلى در دست نداريم . اوضاع اجتماع عهد ساسانيان بر طبق قانون مدنى مفصلى اداره ميشد ، كه مبتنى بر احكام زند و اوستا بود . در خلاصه ، كه كتاب دينكرد در بردارد ، بسى از احكام قانون مدنى ديده مىشود ، ولى در اكثر موارد قائل بتفصيل نشده‌اند اطلاعات مبسوطترى ، كه غالبا فتاوى مختلفه قضاوت و فقها نيز با آن همراه است ، در قطعات كتاب ماديگان هزار داذستان ديده مىشود . اين كتاب از مجموعه‌هاى حقوقى عهد ساسانى است و بارتلمه بعضى قسمتهاى آن را محل مطالعه قرار داده است « 3 » . اين كتاب نظير مجموعه قوانين ساسانى به زبان سريانى است ، كه بقلم عيشوبخت تحرير يافته است « 4 » . اصل تعدد زوجات اساس تشكيل خانواده بشمار مىرفت . در عمل ، عده زنانى كه مرد ميتوانست داشته باشد ، به نسبت استطاعت او بود . ظاهرا مردمان كم‌بضاعت بطور كلى بيش از يك زن نداشتند . رئيس خانه ( گذگ خوذاى - كدخدا ) از حق رياست دودمان ( سرادريه‌ى دوذگ - سردارى دوده ) بهره‌مند بود « 4 » « 5 » . يكى از زنان سوگلى و صاحب حقوق كامله محسوب شده و او را زن پادشاييها ( پادشاه زن ) يا « زن ممتاز » ميخواندند . از او پست‌تر زنى بود ، كه عنوان خدمتكارى داشت و او را « زن خدمتكار » ( زن‌ى چگاريها ) مىگفتند « 6 » . حقوق قانونى اين دو نوع زوجه مختلف بود « 7 » ظاهرا كنيزان زر خريد و زنان اسير جزء

--> ( 1 ) - ايضا ، كتاب 8 ، فصل 42 ، فقره 1 ( سكاذم ) . ( 2 ) - ايضا ، كتاب 8 ، فصل 30 ، فقره 11 ( هوسپارم ) . ( 3 ) - بالاتر ص 75 و 326 را ببينيد . ( 4 ) - ر ك ص 76 اين كتاب . ( 5 ) - بارتلمه ، دادستان ، ص 8 ؛ حقوق ساسانى ، ج 1 ، ص 31 ؛ ج 2 ، ص 21 . ( 6 ) - حقوق ساسانى ، ج 1 ، ص 31 . ( 7 ) - بارتلمه ، زن در حقوق ساسانى ، ص 13 .