آرتور كرستين سن ( مترجم : رشيد ياسمى )
412
ايران در زمان ساسانيان ( فارسي )
كسى نام شركاء جرم خود را افشاء ميكرد پاداش مىيافت « 1 » ، لكن كسى كه شيئى مسروق را پنهان مىكرد ، كيفر او معادل كيفر سارق بود « 2 » . با سارقين بومى و بيگانگان چه از حيث لباس در موقع سرما و چه از حيث دوا در موقع مرض بيك نهج رفتار نمىشد « 3 » . در نكاذوم نسك « 4 » از تعقيب قضايى و « امتحان » و اعدام جادوگران بحث شده است . معلوم نيست كه در حقوق ايران حبسهاى با موعد معين وجود داشته است يا خير . اما توقيف مقدماتى ممكن بود تا مدت غير محدودى دوام پيدا كند . بموجب نكاذوم « 5 » مقصرين را در مكانى غير مطبوع حبس مىنمودند و بر حسب مورد عدهاى از جانوران موذى در آن مكان رها مىكردند : تئودوره « 6 » اسقف صور ، در تأييد اين مطلب روايت مىكند ، كه عيسويان را گاهى در سياه چال مىانداختند و عدهاى موش با آنها همراه مىكردند و دست و پاى محبوسين را مىبستند ، بقسمى كه اين جانوران حريص را نتوانند دفع كنند و آن جانوران گرسنه محكومين را پس از آزار و رنج متمادى پاره ميكردند « 7 » . بعلاوه حبس وسيله از ميان بردن بى سر و صداى اشخاص بلند مرتبت بوده ، كه وجودشان براى كشور و شاه خطر داشت . قلعهء مستحكمى واقع در خوزستان ، كه گيلگرد يا اندمشن « 8 » نام داشت ، يك نوع قلعهء
--> ( 1 ) - ايضا ، كتاب 8 ، فصل 21 ، فقره 11 . ( 2 ) - ايضا ، كتاب 8 ، فصل 21 ، فقره 8 . ( 3 ) - ايضا ، كتاب 8 ، فصل 19 ، فقره 55 . ( 4 ) - ايضا ، كتاب 8 ، فصل 42 ، فقره 2 - 1 . ( 5 ) - ايضا ، كتاب 8 ، فصل 19 ، فقره 44 . ( 6 ) - Theodoret ( 7 ) - لابور . ص 110 . ( 8 ) - هوبشمان شباهت اين نام را ، كه بوسيله متون ارمنى بما رسيده است ، با اندمشك نام باستانى شهر دزفول خاطر نشان كرده است ( صرف و نحو ارمنى ، ج 1 ، ص 19 ) .