مشكوك را يقينى و امور يقينى را مشكوك جلوه داده باشد ، شكايت كند « 1 » . در صورتى كه نسبت بتقصير يا بىتقصيرى متهم شكى واقع مىشد ، كار را بامتحان ( ور ) « 2 » محول مىكردند و اين رسم بسيار اهميت داشت « 3 » . اين امتحان از حيث شدت داراى درجات بود « 4 » و آن را عادتا بر دو نوع ميدانستند « امتحان سرد » و « امتحان گرم » « 5 » . مثلا امتحان گرم ( ور گرم يا گرموگ وريه ) عبارت بود از عبور از ميان آتش ، كه در داستان سياوش پسر كيكاوس « 6 » و داستان « ويس و رامين » « 7 » وصف آن بطور شاعرانه آمده است . نوع هيزمى ، كه در اين امتحانها به كار مىرفت ، مطابق قواعد خاصى معين مىشد و در ضمن اجراى امتحان تشريفات مذهبى نيز به عمل ميآمد « 8 » . در زمان شاهپور دوم آذربد پسر مهرسپند براى اثبات حقانيت گفتار خود ، بنابر روايات موجوده ، خود را مورد نوع ديگر « ورگرم » قرار داد ، يعنى فلز گداخته بر سينه خود ريخت « 9 » . امتحان سرد ( ورسرد ) ممكن بود بوسيلهء شاخه‌هاى چوب مقدس به عمل آيد . در اين صورت آن را بر سموگ وريه « 10 » مىناميدند « 11 » . يك نوع

--> ( 1 ) - ايضا كتاب هشتم ، فصل 22 ، فقره 10 . ( 2 ) - Ordatlie ( 3 ) - ايضا ، كتاب هشتم ، فصل 42 ، فقره 3 ، و ما بعد ( به نقل از سكاذم نسك ) . ( 4 ) - سكاذم نسك ، دينكرد ، كتاب هشتم ، فصل 38 ، فقره 65 . ( 5 ) - ايضا ، كتاب هشتم ، فصل 42 ، فقره 6 . ( 6 ) - فردوسى ، شاهنامه ، چاپ وولرس ؛ ص 550 و بعد ( بيت 502 و بعد ) . ( 7 ) - ويس و رامين چاپ ليس W . N . Lees ، ص 136 و ما بعد . ( 8 ) - دينكرد ، كتاب هشتم ، فصل 20 ، فقره 41 . ( 9 ) - قطعات پهلوى ، كه وست بچاپ رسانيده مثلا فصل 15 شايست نى شايست ( 15 ر 16 ) متون پهلوى ، ج 1 ، ص 376 ؛ شكندگمانيك ويزار ، 10 ر 70 ( وست متون پهلوى ، ج 3 ، ص 171 ) ؛ دينكرد كتاب 7 ، فصل 5 ، فقره 50 ( وست ، متون پهلوى ، ج 5 ، ص 74 ) مقايسه شود با بالاتر ص 163 . ( 10 ) - Baresmoghvarih ( 11 ) - دينكرد ، كتاب هشتم ، فصل 19 ، فقره 38 و فصل 20 ، فقره 12 .