آرتور كرستين سن ( مترجم : رشيد ياسمى )
392
ايران در زمان ساسانيان ( فارسي )
اين ملكه با اسم و لقبش بانبشنان بانبش « 1 » ( ملكه ملكهها ) « 2 » بحروف پهلوى در آن كنده شده است . اين بانو تاجى بر سر دارد ، كه برفراز آن گيسوانش به شكل گويى با نوار كوچكى بسته شده است ، گوشوارهء ، كه داراى سه مرواريد است ، در گوش و گلوبند مرواريدى در گردنش ديده مىشود و گيسوان مجعدش به چندين رشته بافته و فروهشته است « 3 » . در روايات ايرانى از احساسات مذهبى و معلومات پيروز راجع بديانت مزداپرستى بتفصيل سخن رفته است ، پس ميتوان حدس زد ، كه روحانيون زردشتى او را بسيار محترم مىشمردهاند « 4 » ، بعلاوه رهام نامى از دودمان مهران ، كه سرپرست او بود و يكى از مقتدرترين صاحبان مناصب بشمار ميرفت ، او را يارى ميداد . رهام بجنگ هرمزد شتافت و او را شكست داد . هرمزد اسير شد . بنابر روايت اليزئوس رهام او را كشته ، پيروز را بتخت نشانيد « 5 » . سلطنت پيروز ( 84 - 459 ) چندان بآسايش « 2 » نگذشت . دفاع از سرحدات شمال و مشرق مستلزم اعمال نظامى بود و قحطى مطلولى « 6 » ، كه در اثر خشكسال پديد آمد ، بر مصائب جنگ افزود . اقداماتى ، كه پيروز براى جلوگيرى از قحط نموده ، در روايات مذكور است . گويند از قسمتى از خراج چشم پوشيد و براى
--> ( 1 ) - Banbishnan Banbishn ( 2 ) - چنان كه هرتسفلد گويد اين عنوان ملكه مىرساند ، كه در اين فاصله دينگ زمامدار قدرت سلطنتى بوده است . ( 3 ) - Mordtmann مردتمان ، مجله شرقى آلمان ، 28 ، ص 201 و بعد و 31 ، ص 582 ، هرتسفلد پايكولى ، ص 75 و لغت شماره 262 و 636 . ( 4 ) - طبرى ، ص 872 ، نلدكه ، ص 118 ، يادداشت 4 . ( 5 ) - اليزه ، لانگلوا ، 2 ، ص 248 . ( 6 ) - بروايت مورخان عرب 7 سال طول كشيد .