آرتور كرستين سن ( مترجم : رشيد ياسمى )
353
ايران در زمان ساسانيان ( فارسي )
در سمت چپ اين نقش دو غار هست نخستين كوچكتر و دوم بزرگتر . غار اول ظاهرا در زمان شاهپور سوم كنده شده ، زيرا شامل نقش برجستهء اين پادشاه و پدرش شاهپور دوم است . شهرت اين دو پادشاه ، كه در جدار عقب بلافاصله در زير طاق نقر شده و شامل كتيبههايى به زبان پهلوى است ، كه هنوز خواندهء مىشود . و مسلما هر دو با هم ، يعنى زمان شاهپور سوم ساخته شده است . پيكر اين دو پادشاه از روبرو ديده مىشود « 1 » . لكن چهرهء آنها بطور نيمرخ كشيده شده و يكديگر را نگاه مىكنند . شاهپور دوم در سمت راست و شاهپور سوم در طرف چپ قرار دارند . لباسشان به طرز جامه قدما است . يعنى شلوار چيندار و گردنبند و نوار و گيسوى مجعد و ريش نوك باريك دارند ، كه انتهاى آن در حلقهاى فرورفته است . هر دو تن دستها را بر شمشير دراز و مستقيم خويش نهادهاند بدين ترتيب ، كه دست راستشان بر قبضهء شمشير و دست چپ بر قسمت فوقانى غلاف واقع است . شاهپور دوم تاج كنگرهدارى بر سر نهاده ، كه گوى منسوج بر فراز آنست و نوارهاى مواج به آن متصل مىباشد . اين تاج از تاج شاهپور اول تقليد شده ، تفاوتى كه با آن دارد از حيث قوسهاى متصله كوچكى است ، كه بر فراز لبهء تحتانى تاج ديده مىشود . جزئيات تاج شاهپور سوم در اثر فساد سنگ به زحمت تميز داده مىشود . هيئت اين دو شخص نظير شكل « شمشيرداران » و اشكال ديگرى است ، كه در غارهاى تركستان چين ديده مىشود و در عين حال بسيار شبيه تصوير صليبيون و شواليهها و اساقفه اروپاى قرون وسطى است « 2 » ( ش 29 ) .
--> ( 1 ) - ايضا ، تصوير 31 و 12 و ص 66 و ما بعد . ( 2 ) - هرتسفلد ، دروازه آسيا ، ص 68 .