آرتور كرستين سن ( مترجم : رشيد ياسمى )
321
ايران در زمان ساسانيان ( فارسي )
شاهزادهء ، كه موسوم به وهرام بود ( و بعدا وهرام سوم شد ) ، در اين وقت لقب سگانشاه « پادشاه سكها » يافت ، زيرا چنان كه هرتسفلد مىگويد : عادت وليعهد ايرانرا به حكومت مهمترين ايالت يا ايالتى ، كه بعد از سايرين تسخير شده بود ، نصب مينمودند « 1 » . نقوشى از وهرام دوم باقى است ، كه از لحاظ باستانشناسى جالب توجه است . در نقش رستم در جوار صورت تاجگذارى اردشير اول كتيبهء است كوچكتر از آن ، كه بامر وهرام حجارى شده و شاه را پياده در وسط خانوادهاش نشان ميدهد ، زيرا اين پادشاه همواره مايل بود ، كه در كتيبه به صورت پدر خانواده نمايش يابد . بر سكههاى او شاه و ملكه بطور نيمرخ منقوش شده و در مقابل آنها صورت شاهزاده كوچكى ديده مىشود ، كه رو به طرف آنها كرده است . پادشاه تاجى بر سر دارد ، كه گوى سابق الذكر و دو بال بر آن ترسيم شده « 2 » ، ولى كلاه ملكه و شاهزاده به شكل سر حيوانات است ( ش 18 » . در كتيبه نقش رستم « 3 » پادشاه در وسط قرار گرفته و گيسوان و ريش او برسم معمول سلاطين ساسانى آراسته شده ، تاج بالدار بر سر دارد و دو دست را بر قبضه شمشير بلند و مستقيم خود تكيه داده است . در برابر او در سمت چپ سه نفر ، كه خطوط صورتشان درست تميز داده نميشود ، به طرف او روى آوردهاند . زاره حدس مىزند ، كه شخص اول شاهزاده وهرام سگانشاه و آن دو نفر ديگر ، كه كلاهى به شكل سر حيوان بسر دارند ، همان ملكه و شاهزاده كوچكى هستند ، كه در سكهها معمولا رسم ميكردهاند . در عقب اين سه شكل ، شخص جوان
--> ( 1 ) - هرتسفلد ، پايكولى ، ص 42 و ما بعد ، روشنايى جديد در تاريخ ايران از كتيبههاى پهلوى ، ( مجله كاما ، شماره 7 ، ص 111 - 110 ) و سكههاى كوشانى و ساسانى ( رسالات باستانشناسى هند Momoir of the Archeolog . Survey of India ، شماره 38 ) . ( 2 ) - بعقيده هرتسفلد ، بالهاى پرنده موسوم به وارغن Vareghna ، مظهر خداى پيروزى ورثرغن ، مىباشد . ( گزارش باستان ، ج 9 ، ص 101 ، يادداشت 3 ) ؛ اين مرغ بعقيده بنونيست باز يا شاهين است . ( ورثرغن ، ص 34 ) . ( 3 ) - ر ك شكل 2 اين كتاب ، سمت راست .