آرتور كرستين سن ( مترجم : رشيد ياسمى )
247
ايران در زمان ساسانيان ( فارسي )
هر ماه را سى روز است ، كه نام آنها نيز مأخوذ از اسامى ايزدان است . هفت روز اول ماه به ترتيب بنام اوهرمزد و شش امهوسپندان ناميده مىشود « 1 » . بعد از ماه آخر پنج روز اندرگاه ، خمسه مسترقه ، بر 360 روز سال اضافه ميكردند و هر يك از اين پنج روز را بنام يكى از گاثاهاى پنجگانه ميخواندند . اعياد فصول سال را گاهانبار ميگفتهاند ، كه عده آنها شش بوده و هر يك پنج روز امتداد داشته است . در اين ايام بر طبق احكام مقرره بعضى مراسم « 2 » را اجراء و گوسفند قربانى ميكردهاند . اسامى اوستايى گاهانبارها از اين قرار است « 3 » . 1 - ميذيوى زرمى Maidhyoi - zaremaya ( در ماه ارديبهشت ) 2 - ميذيوى شم Maidhyoi - sham ( در ماه تير ) 3 - پيتش ههى Paitish - hahya ( در ماه شهريور ) 4 - اياثرم Ayathrima ( در ماه مهر ) 5 - ميذيايرى Maidhyairya ( در ماه دى ) 6 - همسپتمئيدى Hamaspathmaedaya گاهانبار ششم يا همسپت مئيدى ، كه در پنج روز اندرگاه ( خمسه مسترقه ) واقع ميشد ، در آغاز عيد اموات بوده و ده شبانهروز امتداد داشت ، در يشت سيزدهم اوستا ( فروردين يشت ، بند 52 - 49 ) مذكور است ، كه در موقع همسپت مئيدى ، فروشىها يا ارواح مؤمنين در مدت ده شب بمسكن مردم نزديك مىشوند و تقاضاى صدقه و قربانى دارند ، به همين سبب است ، كه اين « روز اموات » را فرورديگان
--> ( 1 ) - بالاتر ص 181 را بهبينيد . عقيده دانشمندان بر آنست ، كه تقسيم ماه بهفته در ايران باستان معمول نبود ( رك گيگر ، تمدن ايران شرقى در عهد باستان - Kultur im Altertum Ostiranische ؛ ص 316 ) . اما ما ، چنان كه شرح آن بيايد ، بقراينى برميخوريم ، مبنى بر اينكه در گاه شمارى عهد ساسانى هفته وجود داشته است . ( 2 ) - دينكرد ، كتاب 8 ، فصل 7 ، فقره 3 - 1 . ( 3 ) - بيرونى نام گاهانبارها را بلهجه خوارزمى آورده است ( آثار الباقيه ، ص 38 - 237 ، ترجمه زاخو ص 225 ) ، اما ترتيب آن با ترتيب اوستايى فرق دارد .