روايت شهرستانى « 1 » ، زروانيه ادعا مىكنند ، كه نور اصلى ، اشخاصى نورانى و ربانى ابداع كرد و بزرگترين آنها زروان نام داشت . شرحى را كه در بعض روايات سريانى مثل اقوال تئودور بار كنائى و آذرهرمزد و مؤلف گمنام « 2 » سابق الذكر مىبينيم ، مى - توان با اين قول شهرستانى تطبيق كرد از اينقرار ، كه زردشتيان در ازاء چهار عنصر ، باصول اربعه ذيل معتقد بوده‌اند « 3 » . اشوكار « 4 » ، فرشوكار « 5 » ، زروكار « 6 » ، زروان « 7 » . آخرين اين چهار اصل پدر اورمزد ( و اهرمن ) بوده است . مورخ گمنام مذكور گويد آنكه اورمزد را بوجود آورذ ، فرشوكار بود . نيبرگ باتكاء تحقيقات مهمه شدر « 8 » ثابت مىكند ، كه زروان را خداى چهار صورت ميدانسته‌اند . بيان مطلب آن است ، كه پيروان اين آيين اعتقاد داشته‌اند ، كه زروان در سه مظهر از اسم و صفت خود تجلى مىكند و ذات او نيز رابع آن سه مظهر مىشود ، پس يك ذات در چهار صورت متجلى است و اين تجلى چهارگانه هم متعدد و مكرر است « 9 » . زروان در اين تربيعات به دو اعتبار متجلى است : گاهى از حيث ارتباط با فلك و گاهى از جهت ارتباط با قضا و قدر در بعضى روايات اين دو اعتبار را با هم تركيب كرده‌اند . بعقيده نيبرگ يك شكل ديگر هم هست ، كه مؤلفين سريانى سابق الذكر نقل كرده‌اند و بايد بر اين تربيعات افزود و آن شكل را بايد تربيع ارضى زروانيه نام نهاد يا تربيع درجات حياط گفت از اينقرار :

--> ( 1 ) - چاپ كورتن ، ص 183 ، ترجمه‌هاى بروشر ، ج 1 ، ص 277 . ( 2 ) - پونيون ، ص 162 ؛ نلدكه ، جدال قلمى سريانيان ، ص 36 - 35 ؛ نيبرگ ، ج 1 ، ص 41 - 240 . ( 3 ) - تئودر بركونائى ، نگاه كنيد نيبرگ ، ج 2 ، ص 85 . ( 4 ) - Ashoqar ( 5 ) - Frashoqar ( 6 ) - Zaroqar ( 7 ) - Zurvan ( 8 ) - صورت اصلى الخ ، ص 135 و ما بعد . ( 9 ) - ج 2 ، ص 108 .