جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )
707
ايران وقضيهء ايران ( فارسي )
جليلوند - در ناحيهء شرقى كرمانشاه ساكناند . 300 خانوار ما فى ، چوبانقره ، غزال - در كرمانشاه ساكناند . هولولان يا هليلان - افراد بدوى در كوهستانات جنوب شرقى كرمانشاه و در سرچشمهء رودخانهء كرخه سكونت دارند . 4000 خانوار آخور - در سرچشمهء رودخانهء كرخه سكونت دارند . 1000 خانوار محصولات - ولايت كرمانشاه از لحاظ لبنيات يكى از غنىترين نقاط ايران است . ميزان محصول غلهء آنجا بيشتر از مصرف آن ناحيه است و بواسطهء وضع خراب جاده و راه به جاهاى ديگر هم حمل شدنى نيست . وقتى كه سروان ناپير در سال 1875 در آنجا بود ، اضافه محصول غله 000 ، 110 تن بود كه صاحبان آن حاضر بودند خروارى پنج شلينگ بفروشند ، همچنين محل معروفى براى پرورش اسب و قاطر است . فرشهاى كردى كه در بازارهاى اسلامبول و ديگر شهرهاى بزرگ مشرق زمين هست از اين منطقه صادر مىشود و آنها را زنان در چادر يا هواى آزاد بر كارگاههاى خشن چوبى كه بر كف زمين نصب مىشود مىبافند . چادر كه يگانه مسكن ايلات بدوى است از پشم بزهاى سياه بافته مىشود و آن پتوهائى گسترده است كه بر تيرهائى نصب مىكنند و غالبا جنس بسيار جالبتوجه دارد و با تقسيمات بوسيلهء نى به صورت چند دستگاه درمىآيد و به عنوان ديوانخانه و بيرونى و اندرونى زنان و آشپزخانه و اصطبل و محل شير دوشيدن گاو مورد استفاده قرار مىدهند . اكثريت كردهاى ساكن يك محل در اردلان و كرمانشاه كه از مدتها پيش در زهاب رحل اقامت انداختهاند كاملا احساسات قومى و هم لباس را كنار گذاشتهاند و در نظر اول با افراد ايرانى قابل اشتباهند . مىگويند عايداتى كه دولت در ولايت كردستان ايران اخذ مىكند يك ليره بر هر چادر يا خانوار است ، ولى در قلمرو عثمانى يك ليره و شش شلينگ مىباشد .