يادداشتى راجع به مسكوكات ايرانى مستخرج از مقالهء بانكدارى در ايران « نوشتهء جى . رابينو » دسامبر 1891 داستان مسكوكات ايران مانند ساير كشورهاى شرقى سرگذشت تنزل و كاهش ارزش آنها و تا حد زيادى هم دال بر زبونى و خوارى است . ايران علم اشتقاق و قياس را در تاريخ اقتصاد به ما ياد مىدهد . من غالبا نام تومان را كه در واقع قطعه پولى برابر ده قران نقره است و ارزش فعلى آن پنج شلينگ و نه پنس مىباشد به ميان آورده‌ام ، كلمهء تومان را مغولها در زمان چنگيزخان در قرن سيزدهم در ايران رايج ساخته‌اند ، و به معنى ده هزار است و از جمله معانى ديگر آن ده هزار دينار بوده و دينار هم سكهء طلاى 52 قيراطى و در نتيجه معادل بيش از قيمت نصف ليره بوده و بنابراين يك تومان پنج هزار ليره ارزش داشته است . در دورهء خاندان صفوى قرن شانزدهم ديگر تومان معادل 000 ر 10 دينار طلا نبوده و در زمان پادشاهى شاه عباس كبير هر تومان مساوى 50 عباسى - سكهء نقره به وزن در حدود 130 قيراط - و ارزش تومان سه ليره و 7 شلينگ شد . هر عباسى هم چهار شاهى بود كه هركدام 18 قيراط نقره بود و در حدود چهار پنس ارزش داشت . تومان مثل حال حاضر در محاسبات 000 / 10 دينار بشمار مىرفت ، اما دينار فقط به منظور حساب شناخته مىشد ، بدون اينكه سكهء خاصى علامت آن باشد . وزن سكه‌هاى نقره به زودى كاهش يافت و در سال 1678 يك تومان ( يا پنجاه عباسى ) معادل 2 ليره و شش شلينگ و هشت پنس بود . در آغاز قرن هيجدهم در سلطنت شاه سلطان حسين ، عباسى فقط 84 قيراط وزن داشت و ارزش تومان برابر با 2 ليره و 4 شلينگ بود . در دورهء نادر شاه چند سال بعد از آن عباسى به 72 قيراط تنزل كرد و ارزش تومان يك ليره و هيجده شلينگ شد . در كتاب تاريخ ايران سرجان ملكم كه به سال 1815 منتشر شد ، ارزش تومان يك ليره مذكور افتاد و در عهد فتحعلى شاه كه به سال 1835 وفات يافت قران كه هركدام 142 قيراط وزن داشت براى نخستين‌بار سكهء آن درآمد و قران