نتيجه‌اى كه از بابت تحرك بازار پول در اثر كم‌وبيش شدن نرخ اسعار پيش آمده است متناسبا جالب و بارز به شمار مىرفت . در مملكتى كه واحد پول نقره است بديهى است بواسطهء بالا و پايين رفتن ارزش اين فلز قيمتى اثراتى ايجاد خواهد گرديد ، اما نوسان شديدى كه ناشى از كار آژانس‌هاى خصوصى و دليل‌هاى ديگر بود تعديل شد و ثبات بيشترى در بازار پولى ايران به‌طور كلى پيش‌بينى مىشود . گزارش پايان سال دوم ( سپتامبر 1891 ) شايد چنان كه بايد آنچه را كه از ناحيهء بانك انتظار مىرفت كاملا تأمين نمىكند ، اما پيشرفت‌هاى قابل ملاحظه‌اى مشهود است و بهره‌اى هم برابر پنج درصد اعلام شده . اميدوارى هست كه بانك به‌زودى كار مسكوكات را نيز تحت نظارت خود بگيرد تا بتواند وضع وجه رايج را سر و صورتى بدهد و به دورهء تبهكارى ارتجاعى كنونى خاتمه بخشد . امتياز سال 1872 رويتر - پيش از اين راجع به امتياز اصلى و معروف سال 1872 رويتر اشاراتى نمودم . اين موضوع به قدرى در اروپا هيجان ايجاد كرد كه جا دارد به خاطر وجود وجه مقايسه‌اى بين آن سند و امتيازنامهء بانك شاهنشاهى و هم از لحاظ اينكه برجسته‌ترين نمونهء تاريخى از شيوهء كار بىبندوبار ايران براى تجارت خويش بدست آمده باشد ، قصد دارم مشخصات عمدهء آن را در اينجا شرح دهم . راجع به نقشهء راه‌آهن مندرج در امتيازنامه فعلا ذكرى به ميان نمىآورم هرچند كه ساختمان يك خط آهن اصلى سراسرى ايران و انحصار تمام راه‌آهن‌هاى ايران در آينده از اصول عمدهء اين امتيازنامه بود . ملاحظات مربوط به اين قسمت را به فصل جداگانه موكول مىسازم . طرح رويتر عالىترين مرحلهء دوره‌اى از احساسات جدى و صميمانهء انگلوفيلى در تهران و آن شاهكار سياسى ميرزا حسين خان صدر اعظم مقتدر بود كه در آن موقع مشير و مشار پادشاه به شمار مىرفت و آن شامل برنامه‌اى بود كه به قول رالينسن « 1 » :

--> ( 1 ) - جامع‌ترين شرح مربوط به امتيازنامهء رويتر در كتاب او تحت عنوان : « انگليس و روس در شرق » مندرج است .