به دهندهء آن تقديم كنيد ، بلكه بايد با طيب خاطر به حامل هديه نيز چيزى بدهيد ( براى او شايد مرحمتى شما يگانه وسيلهء امرار معاش باشد ) كه متناسب با ارزش مالى هديهء دريافتى است . از لحاظ سياسى هم راه و رسم تقديم هدايا با آنكه از سنت‌هاى دلپذير مشرق زمين است ، در ديگر جاها مترادف با سيستمى است كه نام‌هاى پست دارد . اين رسم و ترتيبى است كه طى قرون متمادى در ايران محور گردش دستگاه حكومت بوده است و دوام آن سد و مانعى براى اقدام به هرگونه اصلاح حقيقى است . از بالا تا افراد طبقهء پائين كمتر كسى است كه طالب هديه نباشد . همهء افراد در سلسله مراتبى كه فوقا بيان شد ، شايد بدون استثناء شغل و مقام خود را از شهريار و يا وزير و يا حاكم ارشدى كه به او منصب داده نقدا خريدارى كرده است . هرگاه براى مقام واحدى چند نفر داوطلب باشند به احتمال قوى آن كسى كه وجه بيشترى مىدهد كامياب مىشود . پس از انتصاب وى كتابچه‌اى شامل ارقام عايدات با مقرراتى كه جهت وصول آن هست دريافت مىكند . از آن پس برعهده اوست كه ماليات را جمع و مراقبت نمايد كه نفرات سرباز حصهء حوزهء او نيز آماده باشند و كار قضاوت لنگ نشود ، اما چنين مىنمايد كه مخالفت حيرت‌انگيزى در ايران نسبت به امكان برآورد جديد مالياتى هست كه بدون ترديد ناشى از ترس و نگرانى عمومى است كه شايد به وصول كردن مبلغ بيشترى منجر خواهد گرديد . ازاين‌رو كتابچهء مزبور متروك و لايتغير مانده است ، اما حاكم طالب مقام ، متعهد مىشود كه به شهريار مبلغى بيشتر از آنچه در كتابچه قيد شده است تقديم دارد . آرامش طولانى كنونى استعداد ثروت‌خيزى سراسر مملكت را ترقى داده است و رقم نهائى رشوه بنابر رقابت بين چند داوطلب تعيين مىگردد . مثلا يكى از ايشان در صدد برمىآيد كه مبلغ 000 / 30 تومان بيشتر از مبلغ برآورد رسمى تقديم كند ، به اين خيال كه حاكم شاغل را كه فقط 20000 تومان مىدهد از ميدان بيرون كند ، غافل از اينكه حريف ديگر كه 40000 تومان تقديمى دارد او را شكست خواهد داد .