جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )

560

ايران وقضيهء ايران ( فارسي )

او مانند پيش مستحكم مىنمايد و هنوز حسادت رقيبانش اعتماد عاقلانهء سرور او را متزلزل نساخته است . امين الدوله - بقيهء وزيران عجالتا تا اندازه‌اى در مقابل رفعت مقام امين السلطان ، تحت الشعاع بشمار ميروند شريف‌ترين و شايسته‌ترين از ميان ايشان ميرزا على خان امين الدوله است كه سن و سال متوسط و آداب دربارى و افكار اعتدالى و املاك فراوان دارد . وى كه تالى رقيب جوان‌تر و نسبت به صدر اعظم در مرتبهء دوم است مىگويند با او رابطهء خوبى ندارد ، باوجود اين علاوه‌بر رياست شورى ، وزارت پست و وظايف و اوقاف را داراست . در موقع سفر قبلى شاه به انگلستان وى همراه بود ، اما در سفر سال 1889 از هيئت همراهان در آلمان جدا شد و مىگويند دليل آن هم تيرگى روابطش با امين السلطان بود . اگر تا حدى بواسطهء فقدان نيروى ابتكار و فعاليت نبود كه گويا ناشى از وقوف كامل او از استقامت سيستمى است كه افراد علاقه‌مند به اصلاحات را گرفتار مىسازد ، شايد مىتوان گفت كه وى لايق‌ترين سياستمدار ايرانى است . من او را در منزلش كه با سليقهء پاكيزهء اروپائى آراسته شده بود ملاقات كردم . با سهولت به زبان فرانسه صحبت مىكرد و در نظر من جالب‌ترين شخصيتى آمد كه در ايران ديده بودم . لحن كلامش راجع به كشورش مثل دوستدار حقيقى اصلاحات مىنمود ، ولى اين اشتياق و اميد را كه كار ايران در زمان او اصلاح شود به كلى از دست داده بود . قوام الدوله - وزارت امور خارجه در دست ميرزا عباس خان قوام الدوله است . او مردى با قيافه و اطوار خشن است و نمونهء بىكم‌وكاست دارودستهء قديمى است . وى همراه شاه به اروپا نرفت ، بلكه سر كار خود در تهران ماند . سابقا وزير داخله بود و مىگويند كه آدمى رك و كوشا است و بسيار هم ثروتمند است . با وجود وزارتى كه دارد فقط منشى سياسى محسوب مىشود و كنترل روابط خارجى ايران كاملا در دست خود شاه و صدر اعظم است . يحيى خان مشير الدوله - از جمله مهمترين وزيران هرچند كه درحال‌حاضر