جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )

551

ايران وقضيهء ايران ( فارسي )

از قرار معلوم صدر اعظم وقت امين السلطان با شاهزاده دشمن است ، چون حكومت عراق و يزد نيز به او واگذار شده است . پرواز هماى بخت و اقبال در سياست مشرق‌زمين عنصر از بين رفتهء امروز را شايد پيروزترين ركن فردا مىسازد ، ولى سرنوشت صعود و نزول‌هاى ظل در آينده هرچه باشد ديگر نبايستى او را حريفى براى تخت و تاج محسوب داشت ، يا ركن كلانى در سياست ايران آينده پنداشت . اين نكته را هم بايد خاطرنشان كرد كه پرنس مثل ديگر افراد طايفهء خود علاقهء فراوان به اسب‌سوارى و شكار دارد . زن اولش سيزده سال پيش وفات كرد و مسن‌ترين پسرش جلال الدوله در دورهء - شكوه و رونق كار ظل السلطان نايب او در شيراز بود و در سال 1890 به يزد انتقال يافت و حالا در اين شهر قائم مقام پدر است . شاهزاده چند دختر هم دارد . نايب السلطنه - سومين فرزند ارشد شاه كامران ميرزاست كه بيشتر با لقب نايب السلطنه شهرت دارد . با او نيز فرصت مصاحبه‌اى داشتم او اكنون وزير جنگ و فرمانده قشون ايران و حاكم تهران است و سى و پنج سال دارد كه نسبت به سن و سال خود او بىاندازه تنومند است . با آنكه شهرت دارد كه فرزند محبوب شاه و جوانى دوست‌داشتنى است ، عارى از نفوذ سياسى است و غير از ابهتى كه به درجهء نظامى او وابسته است در زندگى عمومى ايران نقشى برعهده ندارد و تنها فرزند شاه است كه قدرى فرانسه حرف مىزند و مىتواند بدون كمك مترجم گفت‌وشنودى بكند و معروف است كه وى از برادر ارشد خود ظل خيلى مىترسد و با او اصلا روابط حسنه ندارد . اين شاهزاده صاحب قصرى عالى در تهران و يكى هم در ييلاق است و باغ وصل به قصر شهرى او را در سراسر ايران زيباترين مىشمارند . شاهزاده به زندگانى و تجمل علاقه‌مند است و محل اسباب خانگى قصر او شاهد اين تمايلات ذوقى اوست . سالها رسم او اين بوده است كه در روز تولد شاه جلسهء شام باشكوهى به سبك فرانسه براى وزيران مختار بيگانه ترتيب و در آن ضيافت تمام ظرافت ذوق و سليقهء پاريس را ارائه مىداده است .