فهرست جامعى راجع به كتاب‌هاى در باب تاريخ ايران و سفرنامه‌ها تا حدودى كه مطالعات و منابع موجود اطلاعاتم به من امكان تنظيم داده است انتشار بدهم و در اين‌جا جدولى هم ضميمه مىكنم كه در اثر بررسىهاى شخصى ترتيب داده‌ام و آن شامل نام و نشان سفرنامه‌هائى است كه از وجودشان اطلاع داريم و از آغاز قرن دهم ( ميلادى - م ) بر معلومات ما دربارهء جغرافيا و تاريخ ايران كه نويسندگانش خود به آن كشور سفر كرده‌اند مىافزايند و آثار ايشان با چند استثنا در دسترس عامه است . نام هريك از مسافران ، تاريخ اقامت و سفرشان را هم به ايران ذكر خواهم نمود نه تاريخ انتشار آثارشان را كه به نظر من امرى فرعى است و هنگامى كه به اين كار مىپرداختم مجموعهء اين ارقام ايجاب كرده است كه در هر موردى حتى بدون يك استثنا به منبع اصلى مراجعه نمايم كه گاهى كار سخت و پرزحمتى بوده است و در موارد نادرى من نتوانسته‌ام كتاب منظور را خود بخوانم و گمان مىكنم جاى تصديق باشد كه چنين فهرستى در نوع خود اولين مجموعه است كه دربارهء ايران تنظيم يافته حاصل كار كم‌ارجى نيست . در جدول‌هاى ذيل نام هيچ نويسنده‌اى كه اثرش اصيل نباشد و يا به يكى از زبان‌هاى اروپائى ترجمه نشده باشد ذكر نخواهد شد . سال‌هاى 900 تا 1000 ميلادى على بن ابو الحسن مسعودى ابو اسحق اصطخرى 5 - 913 سالهاى 1000 تا 1100 ميلادى ناصر خسرو 50 - 1035 سالهاى 1100 تا 1200 ميلادى ادريسى 1150 بنيامين بن تودلا ( تطيلى ) 1173 تا 1160 سالهاى 1200 تا 1300 ميلادى ياقوت 1220 - 1180