تازه‌واردين را دوچار مشكلات بسيار ميسازد . چنان كه سفير شايستهء انگلستان سر . ددموركتن نيز از گزند آن مصون نماند ، زيرا بطوريكه شاردن نوشته است : « بدى هوا بقدرى سوءتأثير نمود كه تمام نقشه‌ها و خيالات شاه نقش بر آب شد و در حدود سال 1630 از 000 ، 30 خانوار مسيحى فقط چهارصد خانوار باقى مانده بودند » . سياح ايتاليائى پيترو دلاواله كه به دربار شاه عباس در مازندران راه يافته بود خيلى تحت‌تأثير زنان آنجا قرار گرفت ، زيراكه نوشت : « زنانشان به نظر من بسيار زيبا هستند و من فرصت نيكو براى تشخيص و قضاوت داشتم ، زيراكه بر خلاف ساير مسلمانها ايشان هيچوقت صورت خود را پنهان نمىسازند و آزادانه با مردها گفتگو ميكنند بعلاوه ايشان بسيار مهربان و موجب امتنان‌اند » . تهاجم روسها - سابقا دربارهء يورش دستهء قزاق به مازندران كه در سال 1648 اتفاق افتاده بود اشارتى نمودم . پنجاه سال بعد روسها اولين اقدام تعرضى جدى خود را در اواخر دورهء فرمانروائى پطر كبير جهت تصرف ولايات ساحلى بحر خزر شروع كردند . روايات راجع به اين دوره از تاريخ ايران به قدرى متعدد و مختلف است كه من سعى خواهم نمود آنچه واقعا اتفاق افتاده است ذكر شود . معتبرترين نويسندگان اين موضوع يكى يوناس هانواى است كه چند سال پس از آن پيش‌آمد در ايران مىزيست و جى . فورستر كه اولين مسافر انگليسى بود كه از هند تا انگلستان را از طريق خشكى پيمود ، شصت سال بعد هم سروان پى . اچ . بروس يك نفر انگليسى كه در قشون پطر كبير در مورد نخستين لشكر - كشى او به ايران خدمت ميكرد دورن در كتاب بحر خزر كه به زبان روسى است و كتاب ديگر نوشتهء م . فونتن « 1 » تحت عنوان : « روسيه در آسياى صغير » از مجموع اطلاعات اين منابع مختلف ميتوانيم جريان وقايع را به شرح ذيل تعريف كنيم : در سال 1722 پطر كبير سفيرى به دربار ايران در اصفهان فرستاده بود

--> ( 1 ) - Fonten