توضيح اين پديده ظاهرا حيرت‌انگيز بدون ترديد اين است كه ابرهاى انباشته از بخار آب كه از درياى خزر برمىآيد با كمك بادى كه در آنجا هست به سمت جنوب حركت مىكند و در ميان راه به مانع دامنه‌ها و ارتفاعات جبال البرز برميخورد و به صورت شبنم و باران بر دامنه‌هاى اين كوه در اراضى پائين فرو - ميريزد . خانيكف معتقد بود كه جريان هواى گرم از صحراى بزرگ مركزى ايران در جهت شمال غربى در پيدايش اين وضع مساعد تأثير دارد و هنگامى كه اين جريان هوا با وزش بادهاى شمالى مصادف مىشود به صورت باران ملايمى درمىآيد . در حقيقت تفاوت ميزان بارندگى بين ساحل بحر خزر و ديگر نقاط ايران يك بر ده است و باران هم منحصر به فصل مخصوصى در سال نيست ، بلكه هميشه امكان بارندگى هست . محصول - محصولات عمدهء مازندران برنج و پنبه و نيشكر است ، محصول مهم گيلان سابقا ابريشم بود و چنان كه ريچارد چنى « 1 » يكى از مديران كمپانى انگليسى مسكوى در سال 1563 به انگلستان نوشته بود « امير گيلان با آنكه هنوز وسائل حمل‌ونقل در كار نيست از راه فروش اجناس گذران مىكند » و چون بوسيلهء كالاى ابريشم ايران با اروپا ارتباط يافته همين امر موجب مبادلهء سفارت و انعقاد قراردادها در قرن شانزدهم و قرون بعدى گرديده و باز همين محصول ايران را ثروتمند و مشهور ساخته است و چون فقط در سال‌هاى اخير اين محصول رو به كاهش نهاده من سعى خواهم كرد كه خلاصه‌اى از تجارت اين دوره از تاريخ ايران آن هم منحصر به گيلان و مازندران را بيان كنم و در باب تجارت خود ايران و اهميت جهانى آن در دوره‌هاى گذشته طى فصول آينده مطالبى ذكر خواهد شد . تاريخ تجارت ابريشم - داستان دل‌انگيز آوردن كرم ابريشم از چين به اروپا در دورهء امپراتورى ژوستىنين در حدود 550 ميلادى از حكايات شنيدنى تاريخ است . اولين ذكرى كه دربارهء اين محصول ولايات شمالى ايران برخورد كردم در سفرنامهء اصطخرى مربوط به قرن دهم است كه وى از شهر رى تا سارى حاكم‌نشين مازندران سفر كرده و از محصول ابريشم در ولايت طبرستان كه نام قديمى اين قسمت از حدود البرز بوده نام برده است .

--> ( 1 ) - Chenie