در بين اين تپه‌ها شيارهائى است كه درهء كامل نيست و در فصل بهار بهنگام ذوب - شدن برفها اين شيارها سيلگاه مىشود و سامان درياى خزر شامل ناحيه‌ايست كه بين آنجا و تپه‌ها دره‌اى طولانى در سراسر آن نواحى كشيده شده است و آنجا از لحاظ ابريشم ، برنج و غله بقدرى غنى و داراى جمعيت كثيرى است كه به نظر ميرسد طبيعت با صنعت و كار مردم هم‌چشمى دارد . » از يك سو طبيعت افراد را بارور و نانوار مىكند ، از جهت ديگر مردم هم زمين را آباد و زمينى در آن خطه براى نمونه نمىتوان يافت كه قابل استفاده نباشد . اين ارتفاعات چنان سبز و خرم و پردرخت است كه هرگاه به طرف دريا بنگريم همه‌جا اغنام و احشام در مراتع از بركات آن بهره‌مند ميشوند . 4 - كوههاى عريان - سرانجام در بالاى نواحى جنگلى ارتفاعات عريان جبال است كه از ورقهء باريك علف مستور گرديده و پردهء مه غالبا آن را فراگرفته است و بندرت قلهء خالى از برف دارد ، بنابراين از منطقهء بخارخيز كنار دريا تا برف و يخ ابدى قلهء دماوند همه نوع محيط و آب و هوا هست كه متناوبا وسيلهء تحرك و تقويت آن حدود و موجب پيدايش نيروى حيات‌بخش مىشود . در رشته‌هاى فوقانى كتل‌ها و گردنه‌هاى بسيار سختى كه از جمله خطرناك‌ترين در سرزمين ايران است واقع گرديده و در نواحى باز و جنگلى دامنه‌هاى كوه و طبقات بالا ييلاقات است كه در ماه‌هاى گرم تابستان همهء توانگران از نواحى پائين به آن صفحات عزيمت ميكنند و چوپانها و گله‌داران كه غير از اين كار ، پيشهء ديگرى ندارند رمه‌هاى خود را به قصد چرا به آنجا مىبرند . سكنه - بنابراين قسمت عمدهء اهالى آن سامان در سير و حركت‌اند و با ايشان ايلات آواره هم كه در دهات اقامت گزيده‌اند در اثر گرما به سمت كوهها رهسپار ميشوند . در گيلان دسته‌هاى كولى فراوان ديده مىشود . ميگويند كه از اين دو ولايت رطوبت در گيلان بيشتر و مردمش كم‌بنيه‌تر و فاقد شجاعت‌اند ، ولى من اطمينان ندارم كه هيچگونه تفاوت واقعى بين آن دو موجود باشد . فريزر