جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )
433
ايران وقضيهء ايران ( فارسي )
كه در آنجا نيز هداياى ذيقيمت پادشاهان اروپائى كه براى شاه فرستادهاند ديده مىشود . در اينجا مثلا فرشهاى گوبلن با نقش Faun و صحنهء پيروزى ونوس هست كه لوئى فيليپ براى محمد شاه فرستاده بود . در همانجا ساعت بزرگ مكانيكى با صورتهاى متحرك و طاوس هست كه پنجاه سال پيش ملكهء ( انگلستان ) براى امپراتور چين ارمغان فرستاده بود كه يا به مقصد نرسيده بود يا او از دريافت آن امتناع نموده بود و نصيب پادشاه ايران شد . تكيهء دولت - در انتهاى باغ گلستان ساختمان گردى هست كه من تيرها و ميلههاى سقف باز آن را وقتى كه به تهران وارد مىشدم از دور متوجه شده بودم كه از بام كوتاه خانههاى اطراف برتر واقع شده بوده است ، اين تكيه يا تماشاخانه را براى مراسم سالانهء تعزيه ساختهاند . من داخل اين محل شدم و نظرى به اطراف انداختم . بنا به كلى خالى بود . غير از چند جانور كه به زنجير كشيده بودند كه عمل حيرتآورى در چنان ساختمان خاص بود و آن شامل محوطهء عظيم گنبددار است و صفهء سنگى مدورى در ميان تكيه است كه بوسيلهء پله و راهى سربالا حيواناتى را كه در تعزيه به كار مىبرند در آنجا وارد مىكنند ، راهى سرگشاده در پيرامون اين صحنه است و بعد از پنج رديف صندلى كه در موقع روضه يا تعزيه از زنان چادرى سياه ديده مىشود از ميان اين معابر راهروى هست كه تعزيهخوانها به آنجا وارد مىشوند . در يك سمت ، منبر سنگى بلندى است مانند سكوى كوچكى كه ملا از آنجا كار تعزيه را اداره و يا آنكه مراسم را تعريف مىكند . بر بالاى دو رديف سنگى سه طبقه طاقنماست كه با آجر به طرز جالبى فرش كردهاند و طاق سبكى دارد « 1 » بعضى از اين حجرهها كه مختص بانوان حرم است پردهء سبز دارد . اصلا در نظر بود
--> ( 1 ) - اين حجرهها به قدرى طالب دارد كه عايدات دربارى هر ساله مبلغ 420 ليره افزايش مىيابد و اين وجه را درباريها و اعيان مىپردازند .