جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )

415

ايران وقضيهء ايران ( فارسي )

بعض موارد بخصوص در عيد نوروز شاه بر آن جلوس مىكند با همان وضع و آدابى كه در واقع داريوش و خشايارشا در جشن‌هاى شاهى 2400 سال پيش در تالارهاى تخت جمشيد مىكردند چندان تفاوت ندارند « 1 » . تخت مرمر - در سمت ديگر تالارى كه تخت در آنجاست به اطاقهائى راه هست كه با سبك ايرانى به وسيلهء اسباب آرايش ديوارى و تابلوهاى نقاشى آراسته شده است در اين قسمت در موقع سلام شاهى وزراء و مهمانان ممتاز پذيرائى مىشوند . اين تالار اطاق وسيعى است كه سقف صاف آن و همچنين ديوارها را آئينه - كارى كرده‌اند به اين ترتيب كه تيكه‌هاى آئينه به طرزى ظريف و استادانه در گچ تعبيه شده است تا همه‌چيز چندين برابر نمايد و در اين شيوه ايرانىها استعداد غيرقابل انكارى دارند و با تصاويرى از شاهزادگان متعدد خاندان قاجار مصور ساخته‌اند . در سرتاسر قسمت تحتانى ايوان سنگ مرمر نصب و بر آن مرمرها شكل - هاى برجسته‌اى كنده‌كارى و با نقش گل و پرندگان آرايش شده است . در وسط همين تالار تخت مرمر قرار دارد كه آن را به فرمان كريم خان زند از مرمر سفيد يزد ساخته بودند و از شيراز آورده‌اند « 2 » . اين جسم بزرگ بنابر تصور و ميزانى كه در غرب هست به هيچ‌وجه با تخت پادشاهى قابل مقايسه نيست و در واقع كرسى برجسته‌ايست كه با ديوارهء

--> ( 1 ) - اين تالارهاى باز كه تخت شاهى در آنجاست خيلى قديمىتر از آنهائى است كه در زمان داريوش و خشايارشا بوده و از ديرينه‌ترين ضمائم دستگاه پادشاهى خاور زمين است ، چنان كه در كتاب پادشاهان خوانده مىشود كه حضرت سليمان رواقى پيش آنها ساخت و ستون و آستانه‌اى در جلو آنها و در واقع براى كرسى خويش رواقى ساخت كه در آن دادرسى نمايد . ( 2 ) - تصويرى از آن در كتاب ايران و ايرانيان بنيامين هست و كليشهء عالى تمام تالار در كتاب پى . كوست . بنام « ابنيهء جديد در ايران » چاپ شده است . بعضى از نويسندگان نوشته‌اند كه اين تخت هم از جمله غنايم نادر شاهى از هند است و بعضىها نيز پنداشته‌اند كه از مرمر مراغه است ، ولى اين تخت در زمان كريم خان در تالار قصر وى در شيراز كه حالا ادارهء تلگراف هند و اروپاست بوده و با ستونها به امر آقا محمد خان به تهران انتقال يافت .