فصل اول پيش‌گفتار منظورهاى سه‌گانه از تأليف اين كتاب - معنى قضيهء ايران - اهميت آن از لحاظ امپراتورى هند - تاريخ و جغرافيا - مسافرت - ارتباط ملت ايران با ما - درام تاريخ ايران - روابط ايران و انگلستان - مراحل چهارگانهء مسافرت ، خراسان و ايالات مجاور . ايالات مركزى و بناهاى قديم ، ايالات جنوبى غربى ، خليج فارس - شرق تغييرناپذير - گيرندگى پايدار آن - فرق بين مشرق و مغرب زمين - افراط و تفريط در ايران - تناقض طبيعى - كيفيات زندگى - سفرنامه‌ها - تقسيم آنها از لحاظ دوره - قرن هجدهم - قرن نوزدهم - درجات ارزش اين سفرنامه‌ها . « چيزهائى را كه بايد ديد و قابل ملاحظه است ، دربار شهرياران است خاصه وقتى كه به سفرا بار حضور مىدهند و محاضر شرع هنگامى كه براى شنيدن مرافعات تشكيل مىشود و همچنين مجامع دينى و كليساها و ديرها با عماراتى كه در آنجاها موجود است و برج و باروهاى شهرها و بلاد و همچنين بندرگاهها و باراندازها و ابنيهء قديمى و آثار ويران و كتابخانه‌ها و مدارس و مجالس بحث و درس اگر وجود داشته باشد و كشتىرانى و كشتىها و منازل و باغ‌هاى دولتى و تفريح‌گاه مجاور شهرهاى بزرگ و زرادخانه و كارخانهء اسلحه‌سازى و مخازن و صرافى و بورس‌ها و انبارهاى كالا و تمرين سواركارى و نيزه‌بازى و مشق دادن