در دورهء بعد سيستان به عالىترين درجهء رفاه مادى رسيد . خرابىهاى عظيمى را كه خاطرنشان كردم به زمان تسلط اعراب يابد نسبت داد « 1 » . در قرن نهم ميلادى خاندان محلى صفارى يا روىگر « 2 » ، پيشهء روىگرى و عيارى و مهارت سربازى و تدبير سياسى را توأم داشت « 3 » و با نيروى اسلحه قلمرو كم‌دوامى از شيراز تا كابل تأسيس كرد ، ولى در مقابل هجوم نيرومندانهء محمود غزنوى كه در قرن بعد اتفاق افتاد مقاومت ننمود . اصطخرى كه اين موقع در سيستان بود ، مىنويسد آنجا شهرهاى پرجمعيت و نهرهاى فراوان و ثروت سرشار داشته از جمله منافع طبيعى آن يكى معدن بسيار غنى طلا بوده است كه در اثر زلزله از بين رفته است . در قرنهاى 13 و 14 ميلادى سيستان مانند بيشتر همسايگان خود گرفتار دو تهاجم متوالى كه مايهء شر و عذاب بشريت بود يعنى حملهء چنگيز و تيمور لنگ شد . در نتيجه واحه‌هاى آبادى به ويرانه‌هاى كاملا خراب مبدل گرديد ، و چنان ضربت مهلكى به آنجا وارد آمد كه جبران آن امكان نيافت . سلسلهء صفارى آنجا را كه تابع خاندان محلى قديمى كيانى مدعى نسب به كيقباد اولين پادشاه كيانيان ( هخامنشى ) بودند باز آباد كردند اما مرور زمان بار ديگر نكبت و آفت را نصيب سيستان گردانيد و سپس بدست مهاجمان افغانى

--> ( 1 ) - از جمله آثار عمده راجع به تاريخ باستانى و مردم سيستان تصنيف سر هنرى رالينسن است در زير عنوان : « يادداشت‌هائى راجع به سيستان » مندرج در نشريهء انجمن پادشاهى جغرافيائى ( سال 1873 ) . همچنين مراجعه شود به شرح‌حال اجمالى و صحيح دكتر بلو در كتاب : « از رودخانهء سند تا دجله » و نيز كتاب تحقيقاتى در باب نژادشناسى در افغانستان ( 1891 ) . جمعيت عمدهء كنونى سيستان ايران سيستانيها مىباشند كه نسبت به ديگر طوايف مقتدر آنجا تابع بشمار مىروند از جمله اين طوايف يكى خانواده كيانىاند كه مدعى نسب به سلسلهء كيانيان كوروش هستند و كردهاى كالى كه تيره‌اى از سرزمين كردستان‌اند كه از سال 1245 به آنجا مهاجرت و تا سال 1383 ميلادى ، خانوادهء ملك كرد غور را تأسيس نمودند و عناصر ايرانى كه تاجيك معروفند و بلوچ‌ها كه مهمترين طايفهء آن در سيستان سربندىها مىباشند و تيمور آنها را به همدان كوچ داد ، ولى نادر شاه و شاهرخ ايشان را بازگردانيدند . ( 2 ) - براى شرحى درباره آنها بخصوص پيشاوران رجوع شود به كتاب دكتر بيلو . ( 3 ) - رجوع شود به مقاله‌اى تحت عنوان پادشاهان نيمروز صفارى يا سجستان نوشته سرگرد تراورتن در نشريهء انجمن آسيائى بنگال 1885 .