اختلاف است و فقط با خط متقدم كوتاهى از نقطهء سرحدى انگليس در پيشين جدا شده است نزديك خواهد شد . سرانجام بعد از رسيدن به اين مقصد ، نيمى از راه را تا دريا پيموده و اگر خط آهنش تا نصرت‌آباد امتداد يابد با خشنودى تمام درصدد تصرف بندرى در كنار اقيانوس هند خواهد افتاد و با اين ترتيب آرزوى ديرين او كه دسترسى بر مخرجى به درياهاى جنوبى است تحقق خواهد يافت « 1 » . مصالح بريتانيا در خراسان - اوضاع طبيعى را كه وصف كرده‌ام و خيالات روس كه شواهد انكارناپذيرى راجع به آن مىتوان عنوان نمود و اهميت هرگونه حركت و اقدامى كه بر ضد افغانستان بشود اينها اقداماتى را از جانب انگلستان براى تأمين منافع خويش در قلمرو همايونى ايجاب مىنمايد . آنها كه عقيده دارند خراسان تا هند فاصله طولانى دارد و از اين بابت مايهء نگرانى موجود نيست فقط استدلال غلطى را با كمال حماقت تكرار مىكنند كه تجربه‌هاى گذشته بىپايگى آن را نشان داده است و نتيجه همين وضع ناهنجارى است كه در افغانستان و ايران داريم . بعضىها گفته‌اند كه افغانستان سد پولادين سرحد شمال غربى هندوستان عزيز ماست و هرگونه موافقت با اين عمل ناهنجار كه يك دولت بيگانه حتى در حريم اين سرحد سنگين جاپا پيدا كند از خبطهاى درجه اول نظامى محسوب مىشود . سياست بريتانيا در خطهء خراسان اين است كه مصالح انگلستان و افغانستان را در آنجا مصون سازد و به هيچ‌وجه تغييرى را در وضع كنونى ايران نپذيرد و بخصوص ناظر و نگران آزادى راههائى باشد كه براى پيشرفت تجارت انگلستان ضرورت كامل دارد و اگر آن راهها به جاى دوست در دست قدرتى بيگانه باشد خطر نمايانى از لحاظ هندوستان خواهد بود .

--> ( 1 ) - در اين‌كه اين نقشه‌ها خيالى نيست و بلكه جدا در روسيه مورد علاقه است در فصل نهائى كه در باب سياست انگليس و روس در ايران خواهد بود براى اثبات موضوع دلايل كافى بيان خواهم نمود .