كه يگانه شهرش نيز محسوب مىگردد استراباد است كه هشت هزار نفر جمعيت دارد و مقر حاكم است . بندر گز كه در فاصلهء سى ميلى بر كنار خليج استراباد واقع شده است بندر اين ولايت مىباشد كه تا اين اواخر امير خان سردار سيف الملك مرد جوانى برادر يكى از همسران شاه حاكم آنجا بود و مىگويند سيرت و صفاتى كه او را شايستهء اين مقام و الا كرده باشد نداشته است و بيشتر بدان سبب او را آنجا فرستاده بودند كه از شرش در تهران آسوده باشند . وى درحال‌حاضر بر كنار شده و يا خود كناره‌گيرى كرده است . عده نظامى ولايت استراباد از قرار معلوم اسما 3800 نفر است كه از آن پادگانى 300 نفرى در آن قلعه كه در هشت ميلى شهر استراباد در ساحل گرگانرود است مستقر مىباشند و 2900 نفر هم اخيرا در آن حدود اردوگاه داشتند و بقيه در اطراف پراكنده‌اند و يا اصلا اسلحه‌اى ندارند و يك چهارم عده نيز كم‌وبيش از خدمت غايب‌اند . ولايت استراباد با آنكه از ايالت خراسان جداست و زير نفوذ والى آنجا نيست باز از حيطهء هرگونه بحث و بررسى سياسى اين منطقه وسيع بر كنار نتواند بود ، زيراكه نزديكى آن به سرحدات غربى ، اين ايالت را از اين جهت كه راه ارتباطى به آن فقط از خاك بيگانه است از ديگر نقاط ايران و تهران جدا مىسازد و مستقيما با سه مسئله كاملا مربوط مىشود كه با قضيهء خراسان ارتباط دارد يكى موضوع پايگاه دريائى روس در آشوراده است ، ديگر نظارت بر جاده ميان دريا و شاهرود ، سوم مسئلهء تابعيت تركمنهاى يموت است كه در منطقهء بين رودهاى گرگان و اترك اقامت دارند . روسها در آشوراده - تركيب طبيعى خاص خليج آشوراده با نظرى اجمالى به نقشه از آن نوع اعجاز طبيعت بشمار مىرود كه در مورد انزلى نيز ذكرش