جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )

236

ايران وقضيهء ايران ( فارسي )

وقتى كه پرسيدم آيا مردم راجع به جريان مسافرت و استقبال از شاه در سفر اخير اروپا و بخصوص انگلستان اطلاعى دارند پاسخ داد ، نه از كجا اطلاع حاصل كرده باشند فقط افراد رسمى و طبقات بالا اطلاع دارند ، در تهران سه روزنامه انتشار مىيابد و يكى از آنها را هر هفته درصد شماره به مشهد مىآورند بعدا وقتى كه كتاب خاطرات شاه منتشر شود مردم خواهند خواند و از جريان مسبوق خواهند شد . صحبت با و الا حضرت همان تأثيرى را در من كرد كه بعدا از صحبت با وزيران متعددى كه ملاقات نمودم حاصل شد و آن مشعر بروجرد علاقهء كلى براى پيشرفت داخلى كشور ايشان ، اما فقدان مطلق حس ابتكار و حالت تسليم و رضا نسبت به وضع حاضر بوده است . پادگان - در يكى از فصول آينده من راجع به نيروى نظامى ايالت خراسان مطالبى ذكر خواهم كرد در اينجا توجه خود را فقط به موضوع پادگان مشهد محدود مىكنم كه شامل سه فوج است و هركدام 800 نفر كه معمولا از نفراتى است كه در ايالت ترك زبان آذربايجان تربيت شده‌اند و اين كار جنبهء احتياطى دارد تا از امكان رفاقت و همدستى بين اهالى محل و نفرات نظامى احتراز شده باشد . مىگويند در حدود بيست توپخانهء سبك در ارگ هست و چون اين توپها را هيچ وقت بيرون نمىآورند و سربازان مشق نمىكنند و اسبها تمرين ندارند گمان نمىرود در ميدان واقعى نبرد نيروى مهيبى بشمار آيند . كنسولهاى خارجى در مشهد - تنها دو دولت بيگانه كه در مشهد نمايندگى دارند و يا موجبى براى تأسيس نمايندگى آنها در آنجا هست انگلستان و روسيه‌اند و در هردو مورد هم تأسيس نمايندگى در سال‌هاى اخير اتفاق افتاده و موجباتى فراهم شده بود كه چندى قبل از ورود من به آنجا منظور عملى گرديد و جا دارد كه در اينجا راجع به آن ذكرى به ميان آيد . در اين كار روسيه در اواخر سال 1888 پيش قدم شد . بنابر مادهء 7 عهدنامهء 1881 اخال - خراسان دولت روس مجاز شده بود كه در پست‌هاى مرزى ايران نمايندگانى