جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )
6
ايران وقضيهء ايران ( فارسي )
صدارت كه عالىترين هدف زندگانى او شده بود بازماند و در واقع دل شكسته و ناكام در 64 سالگى بسال 1925 ميلادى درگذشت . ترجمهء دو مجلد اين كتاب حاصل بيش از يك سال و نيم كار تقريبا شبانه - روزى است ، كارى كه به تصديق اهل نظر نسبتا دشوار بود و بعضى اوقات طاقت - فرسا مىنمود و اين سختى و دشوارى هم نه از آن جهت بوده است كه نويسندهء جوانى جوياى نام كتابى سنگين حاوى صدها اسامى اعلام توأم با مضامين و عباراتى حتى به زبانهاى لاتين و يونانى تأليف نموده بلكه ضمنا بر آن سر بوده است كه اين اثر وزين را نشانهء نبوغ ادبى و سياسى خود عرضه كرده باشد . با آنكه مترجم عزم و علاقهء تام داشته است كه در اين كار شرط درستى و امانت را همواره رعايت نمايد و براى احراز مقصود خويش نيز از بررسى چند كتاب معتبر فارسى و يا استفسار نظر ارباب فضل فروگذار ننموده است ، باز اگر در پارهاى فصلها خطا و قصورى ملاحظه شود از خوانندهء هوشمند انتظار عفو و عنايت اصلاح دارد كه در اين كار شعار مترجم اين بيت نغز خواجه حافظ شيرازى بوده است . قدر وقت ار نشناسد دل و كارى نكند * بس خجالت كه از اين حاصل اوقات بريم وحيد مازندرانى تهران - ارديبهشت 1347