جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )
169
ايران وقضيهء ايران ( فارسي )
فصل ششم از قوچان به كلات نادرى دامن كوه از سنگهاى سياه و رگههاى فلز ، برتر از آن ارتفاعاتى چند و از آن بالاتر صخرههاى دهشتناكى كه سر در ابرها دارند و از آن فراتر نيز برف است و آتش . تنىسن ( قصر هنر ) عزم ديدار كلات نادرى - قصد داشتم در صورت امكان به منظور ديدار استحكامات طبيعى مرزى از قوچان به كلات نادرى يعنى دژ نادر شاه بروم . اين قلعه را نويسندگان پيشين يكى از پديدههاى شگرف جهان طبيعت بشمار آوردهاند . اهميت آن بخصوص از اين جهت است كه در سرزمين كوههاى پرشيب و گردنههاى غيرقابل عبور واقع و از لحاظ عظمت حيرتآور طبيعى خود مشهور است . از هنگامى كه شايع شد و حتى در اروپا انتشار دادند كه دولت روس بخصوص خيال تصرف اين محل را دارد ( در بهار سال 1889 در مجلس مبعوثان اين سؤال مطرح شد كه آيا تزار آنجا را تصاحب كرده بوده است ) ايرانيان ورود هرمزاحم بيگانه را با نظر بخل و بدبينى مىنگرند . ازاينرو صلاح نديدم راجع به قصد و خيال خود مطلبى فاش كنم و به اين نكته هم نيك توجه داشتم كه امكان نداشت شاه با رفتنم به آنجا موافقت نمايد . بعلاوه او هنوز از سفر اروپا مراجعت ننموده بود و وزير مختار بريتانيا هم در تهران نبود تا مراتب را از اطرافيان شاه استفسار كند . بعلاوه اقدام من براى تحصيل چنين اجازهاى دور از مصلحت بود ، زيرا كه سابقه ايجاد مىشد و روسها بى -