آمد دارند پانزده تاست كه هر سال از دولت بواسطهء حمل‌ونقل پست و نفرات قشون و همچنين امكان استفاده از آنها در صورت وقوع جنگ مبلغ سرشارى مساعده دريافت ميدارند . يكى از كشتيها دوبار در هفته از بادكوبه به اوزون‌آدا رفت و آمد مىكند در روزهاى چهارشنبه و جمعه و حركت ساعت پنج بعد از ظهر است . سفر ما بسيار خوش‌آيند بود درياى خزر بعد از يك روز طوفانى بسيار شديد دست از شوخى برداشته بود و پس از سير از كانال مارپيچى كه در داخلهء تپه‌هاى زرد شنى انجام گرفت ساعت 2 / 1 2 بعد از ظهر روز بعد به اوزون‌آدا « 1 » آمديم . ژنرال انن‌كف « 2 » - ژنرال انن‌كف اين موقع در اوزون‌آدا اقامت داشت و بار ديگر مرا مشمول مهمان‌نوازى معمولى خود ساخت و راجع به وضع فعلى و آتيهء خطوط آهن خود با ابراز حرارت صحبت و خيالات خود را دربارهء يك راه‌آهن بين روس و هندوستان و اتحاد ميان روس و فرانسه و انگلستان تبليغ ميكرد . سرانجام در يك جلسهء پذيرائى و بزم با نزاكت سرشار به سلامت مسافر انگليسى خود پياله برداشت كه هرچند رويهمرفته با تصورات قرين خوشبينى او موافقت نداشت در هر حال به مناسبت مسافرت قبلى با كمال خوشوقتى از طرز كار خطوط آهن ماوراء بحر خزر ستايش نموده و سياست مديران آن را ستوده بود . اوزون‌آدا به نظر من زمينه محدود و طرز كار بىبندوبار خود را طى سالى كه گذشته بود تا حدى وسعت داده است « 3 » و بندرگاه و شن‌زار اطراف آن پر از بار پنبه آمادهء حمل بود و ژنرال اميدوار بود كه تابستان آينده « 4 » اين خط را از سمرقند تا تاشكند امتداد دهد و مىگفت بالاخره بودجهء اين كار تصويب شده و در آيندهء نزديكى اين خط را با راه‌آهن پيشنهادى امسك - تمسك از طريق سيبرى تا ولادى - وستك مربوط ميسازد . وى در آيندهء مبهم هم باز از خيال سبك خويش در بخش مرو - پنجه - هرات و قندهار دست نميكشيد همان خطى كه با قدرى انحراف بنا بود شرق و غرب را در محيط دوستانه‌اى پيوند بدهد .

--> ( 1 ) - UZUn ada ( 2 ) - Annenkoff ( 3 ) - عدهء جمعيت در اكتبر 1889 ، 1650 نفر بود . ( 4 ) - ولى در موقع چاپ اين سطور زمستان 1891 هنوز شروع نشده بود .