على اصغر شميم
598
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
عدل الملك ( دادگر ) : كفيل وزارت داخله ؛ منصور السلطنه عدل : كفيل وزارت عدليه ؛ ماژور مسعود خان ( كيهان ) : وزير جنگ . مسعود خان در هفتم فروردين 1300 شمسى به علت اشكالاتى كه در كار وزارتى خود مىديد ، استعفا داد ، اما پذيرفته نشد و بر سر كار ماند . بار ديگر در هفتم ارديبهشت از وزارت جنگ كنارهگيرى كرد و رضا خان سردار سپه ( ميرپنجهى سابق ) به وزارت جنگ منصوب گرديد و ماژور مسعود خان به سمت وزير مشاور در كابينه باقى ماند . در ارديبهشتماه تغييرات ديگرى نيز در كابينه داده شد ، از آن جمله مدبر الملك به وزارت ماليه و معزز الدوله ( نبوى ) به وزارت امور خارجه برگزيده شدند . ملك الشعراى بهار دربارهى سيد ضياء الدين مىنويسد : « سيد ضياء الدين طبعا مردى انقلابى و با شهامت بود . اما به اصول ثابت انقلاب و اقسام تشكيلات از سوسياليزم و كمونيزم يا فاشيزم طبق رويهى علمى و از روى منطق كتاب احاطه نداشت و در حزب و دستهبندىها هم كار نكرده بود و در امور اجتماعى ( طبق قاعدهى هر مصنف و نويسندهاى ) بيشتر به امور نظرى متوجه بود ، نه امور عملى و به اصول رفيقبازى بيش از اصول فرقهبازى و كميتهچيگرى اعتقاد داشت . لذا پس از آنكه با عدهاى قزاق پايتخت را تصرف كرد ، زيادتر خيالات ديرينه در دماغش خلجان مىكرد و از قزوين تا تهران نيز صاحب منصبان قزاق را كه تا آنروز سخنان جدى و مهيج نشنيده بودند ، به سخنان هيجانآميز آمادهى كار كرد و آنها را براى انتقامجويى از رجال تهران ، خواه اعيان و خواه تهيدست و فقير حاضر ساخت و بعد حكم كرد همه را بگيرند و گرفتند . تا اينجا در دنبال « خيالات » و ورزشهاى فكرى ديرينهى خود عمل كرد . آنوقت ماند معطل كه چه بكند ؟ چه اصل معينى نداشت ، نه كمونيست بود كه همه را بكشد ، نه فاشيست بود كه با اعيانها همكارى كند و تندروها و كمونيستها را خاموش سازد و نه حزبى داشت كه هممسلكان را كار بدهد و باقى را بيكار سازد ، نه ايل و عشيرهاى داشت كه اقوام خود را ، كه طبعا بسته او باشند ، بر مردم ديگر مسلط كند و نه هم قبلا ، طبق اظهار خود مشار اليه ، تدارك ديده شده بود كه لااقل صد نفر دوست مناسب اوضاع با خود همدست سازد كه بعد از سه ماه سردار سپه نتواند زير پايش را جاروب نمايد » . قرارداد ايران و شوروى بالاتر گفته شد كه در دورهى زمامدارى فتح اللّه اكبر ( سپهدار ) نتيجهى مذاكرات مشاور الممالك وزير مختار و نمايندهى فوق العادهى ايران در مسكو با مقامات دولت ساويتى آن بود كه قراردادى در 26 ماده تدوين و به وسيلهى تلگراف به دولت ايران ابلاغ گرديد و سپهدار