على اصغر شميم
582
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
در ماه شعبان سال 1338 نيروى شكستخورده دنيكين در درياى خزر مركب از پانزده كشتى جنگى و نقليه از باكو به طرف بندر انزلى عقب نشستند و از دولت ايران تقاضاى پناهندگى كردند . به دستور دولت و با ميانجىگرى نمايندهى نظامى بريتانيا در شمال ، قرار شد كه كشتىها و سربازان روسى خلع سلاح و توقيف شوند . وثوق الدوله كه از شكست روسهاى ضد انقلابى به هراس افتاده و نيز اخبار شكست را در ساير دستههاى ضد انقلابى كلچاك و امثال او شنيده بود ، ضمن تلگرافى به دولت ساويتى اطلاع داد كه حاضر است با آن دولت قراردادى ببندد و در حقيقت اين قرارداد مقدمهى شناسايى رسمى رژيم جديد شورى باشد . جواب دولت لنين اين بود كه براى مذاكره دربارهى روابط ايران و شوروى ، دولت ايران بايد نيروهاى انگليس را از خاك خود بيرون كند و در غير اين صورت ارتش سرخ به ايران حمله خواهد كرد . مفاد جواب دولت شوروى در روزنامهى ايران شمارهى 20 شعبان 1338 انتشار يافت « 1 » و كمى بعد بولشويكها كه نيروى دريايى دنيكين را در درياى خزر دنبال مىكردند ، به آبهاى ايران رسيدند و به محض ورود با سيزده كشتى جنگى ، انزلى را گلولهباران كردند . دو ساعت پس از اين حملهى ناگهانى ، مأموران بندرى ايران با پرچم سفيد به وسيلهى قايق خود را به كشتىهاى روسى رسانيده ، علت بمباران را جويا شدند . گازانف درياسالار روسهاى سرخ جواب داد كه نيروى دريايى دولت ساويت براى تصرف كشتىهاى دنيكين و مهمات و اسلحهى او و اخراج نيروى انگليس از خاك ايران به اين حمله اقدام كرده است . درياسالار روسى با درخواست مأمورين ايرانى مبنى بر خوددارى از تعرض به خاك ايران موافقت كرد تا مأمورين بندرى با تهران به وسيلهى تلگرافى تماس بگيرند و در اين باب گفتگو كنند . اما پيش از آنكه مهلت به پايان برسد ، دستهاى از نيروهاى سرخ در ده كيلومترى مشرق غازيان پياده شدند و به سمت غازيان پيش آمدند .
--> ( 1 ) - سايكس مىنويسد : پس از كودتاى باكو ( سقوط دولت مساوات ) روزنامههاى تهران محققا با الهام پول بلشويكها تبليغاتى شروع كردند . مثلا روزنامهى نيمهرسمى ايران بنا به قول خبرنگار تايمز ثابت مىكرد كه : اصول تعاليم بولشويسم بىاندازه شبيه به دستورهاى قرآن است و متمم نوظهور كارهايى است كه رسول خدا رد عالم مذهب شروع كرده بود . » نوشتهى سايكس آن هم از قول خبرنگار روزنامهى تايمز لندن و در چنان شرايط سياسى ، درست و اطمينانبخش به نظر نمىآيد ولى آنچه مسلم است همانطور كه شادروان ملك الشعراء نويسندهى روزنامهى ايران خود نيز اعتراض كرده و حزب دموكرات و روزنامههاى زير نظر شادروان بهار از نمايندگان دولت ساويت در تهران تجليل كردهاند و مسلما اين تجليل در قبال بىاعتنايى دولت به نمايندگان مزبور ضرورى بوده است .