سياست ايران در آن عصر ارادت مىورزيده است ، پس از ذكر شمه‌اى از اقدامات مفيد دولت مقتدر وثوق الدوله ( كابينه‌ى دوم ) از قبيل تعقيب و كيفر دادن اعضاى كميته‌ى مجازات و جلب و اعدام ماشاء اللّه خان و نايب حسين كاشى كه در ميدان توپخانه‌ى ( امام خمينى فعلى ) به دار آويخته شدند و قلع ماده‌ى رجبعلى و جعفر قلى راهزنان مشهور و رضا جوزانى ياغى كه به دست سردار جنگ در اصفهان انجام گرفت مىنويسد : « اين اقدامات موجب ايجاد امنيت و مقدمه‌ى اصلاحاتى شد كه هرگاه دوام كرده بود و تا امروز باقى مىماند ، دچار مصائب تاريخى گذشته و حال نمىشديم ؛ ولى گويا راست است كه ايران نفرين كرده است . اين سخن خرافى و بىبنياد وقتى كه با سير تاريخ مقابله مىشود ، جاى به جاى به خاطر شخص متفكر خطور مىنمايد » . « وثوق الدوله در سال دوم حكومت خود با تقاضاى جديد كه زاده‌ى انقلاب روسيه بود و اهل فكر مىتوانند علت حقيقى آن را دريابند ، مواجه گرديد و آن تقاضا همان بود كه به صورت قرارداد ( قرارداد 1919 انگليس و ايران ) پيشنهاد گرديد » . « اوضاع ايران خطرناك بود ، هنوز جنگ بين الملل خاتمه نيافته بود ، عثمانىها وارد آذربايجان ( قفقاز ، ايروان ، باكو ) شده بودند و دولت بريتانيا نيز علاوه بر پليس جنوب قوايى از خراسان در بين النهرين وارد كرده و در حدود زنجان و قفقاز با عثمانىها تماس پيدا كرده بود و در بندر انزلى نيز مهمات گرد آورده بودند و از خراسان نيز قصد داشت به خاك ماوراى بحر خزر پيشروى كند . جنگ به نفع متفقين روى به انجام يافتن بود و آتشى از نو به نام بولشويك در شمال ايران زبانه مىزد « 1 » » . شادروان ملك الشعراى بهار در جاى ديگر از لزوم حكومت قوى و مقتدر ، سخن رانده و اگر آن گفته‌ها را با مطالب نقل شده در بالا مقايسه كنيم ، چنين نتيجه‌گيرى مىشود كه ملك الشعراى دولت وثوق الدوله را همان دولت قوى مىدانسته و اقدام رئيس دولت را به عقد قرارداد 1919 با بريتانيا جبر تاريخ و تنها راه خروج از بن‌بستى كه دولت آن روز با آن مواجه بود وانموده كرده و بر آن اقدام صحه گذاشته است . اندكى پيش از پايان جنگ جهانى اول در اروپا ، سر چارلز مارلينگ « 2 » وزيرمختار انگليس در تهران جاى خود را به سرپرسى كاكس « 3 » وزيرمختار جديد آن دولت در ايران سپرد . نماينده‌ى سياسى جديد بريتانيا سوابق خدمت ممتد در ايران و عثمانى ( به‌ويژه در بين النهرين و بغداد ) را

--> ( 1 ) - تاريخ احزاب سياسى ( انقراض قاجاريه ) ، تأليف ملك الشعراى بهار ، ص 34 . ( 2 ) - Sir charles marking ( 3 ) - Sir percy cox