على اصغر شميم

56

ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )

كمى بعد از حركت ژوبر ، ناپلئون آجودان مخصوص خويش روميو ( Romeeu ) را نيز به ايران فرستاد و اين مأمور به مناسبت آنكه مستقيما به ايران مىآيد ، قبل از ژوبر ، كه در عثمانى نيز مأموريت داشت ، به ايران رسيد و در رجب سال 1220 هجرى ( اكتبر 1805 ميلادى ) با منشى خود به تهران وارد شد . فتحعلى شاه او را به گرمى تمام پذيرفت و به تصور آنكه روميو از طرف ناپلئون با اختيارات كاملى به ايران آمده است او را به عقد قرارداد دوستى و همكارى نظامى دعوت كرد ولى كمى بعد فهميد كه مأموريت او فقط مطالعه احوال و اوضاع جغرافيايى ايران است . اتفاقا روميو چند روز بعد از ورود وفات يافت . ژوبر كه مدتى در راه عثمانى به ايران دچار مخالفت‌هاى شديد پاشاى بايزيد شده بود به سعى و كوشش عباس ميرزا از دست پاشا رهايى يافت و با منشى خود در ربيع الثانى سال 1221 هجرى ( ژوئن 1806 ميلادى ) در سلطانيه ( اردوگاه فتحعلى شاه ) به حضور فتحعلى شاه رسيد و از آنجا به همراهى شاه عازم تهران شد . فتحعلى شاه امر داد خزاين و جواهرات سلطنتى را از نظر او گذراندند و چون ژوبر بر اثر تحمل صدمات زياد در خاك عثمانى و ناسازگارى آب و هواى تهران مريض شد ، فتحعلى شاه از ترس آن‌كه مبادا او نيز به سرنوشت روميو دچار شود بعد از چند روز او را به همراهى محمد خان افشار و ميرزا شفيع صدراعظم روانه اروپا نمود و به مأمورين خود دستور داد كه تا سرحد ايران او را مشايعت كنند . ژوبر نامه‌هاى فتحعلى شاه را به ناپلئون رسانيد و بعد از او امپراتور ، براى تكميل اطلاعات خود ، ژوانن ( Joinin ) و دلابلانش ( Delablanche ) و بن‌تان ( Bontens ) افسر مهندس را به ايران فرستاد و هريك نامه‌هايى از طرف ناپلئون به فتحعلى شاه رسانيدند . بن‌تان برحسب دستور دربار ايران روانه اردوى عباس ميرزا شد تا در جنگ‌هاى ايران و روسيه زير فرمان عباس ميرزا خدمت كند . رسيدن نامه‌هاى ناپلئون و سفراى فوق العاده او به ايران ، فتحعلى شاه را كاملا به امپراتور و وعده‌هاى او اميدوار ساخت . به همين نظر در اين موقع كه روسيه به وسيله فرستادن سفيرى به ايران « 1 » تقاضاى مصالحه نمود ، وى از پذيرفتن شرايط صلح خوددارى كرد و فورا ميرزا رضا خان قزوينى وزير محمد على ميرزاى دولتشاه ( پسر دوم فتحعلى شاه ) را به سفارت نزد ناپلئون فرستاد تا در باب اتحاد دولت و اتحاد نظامى قراردادى با امپراتور منعقد سازد . سفير ايران در اردوگاه فين‌كن‌اشتاين ( Finkenstein ) به حضور ناپلئون رسيد و

--> ( 1 ) - راجع به اين سفارت در فصل جنگ‌هاى ايران و روسيه شرحى خواهد آمد .