على اصغر شميم

558

ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )

III از سال 1366 تا ربيع الثانى سال 1339 قمرى دولت و نهضت جنوب كابينه‌ى اول وثوق الدوله در ماه رجب سال 1335 سقوط كرد و دولت جديد به رياست علاء السلطنه روز چهاردهم شعبان آن سال تشكيل گرديد . در اين كابينه مستوفى الممالك وزير مشاور ، مشير الدوله وزير جنگ ، موتمن الملك وزير فوايد عامه و تجارت و محتشم السلطنه وزير ماليه بودند . وزارت امور خارجه را خود علاء السلطنه برعهده داشت . اين كابينه تا اواخر سال دوام يافت و چون سقوط كرد ، بار ديگر علاء السلطنه روز 23 محرم 1336 به رياست‌وزرايى برگزيده شد و كابينه‌ى دوم خود را بدون شركت مستوفى الممالك و حكيم الملك و محتشم السلطنه تشكيل داد . در حالىكه بقيه‌ى وزيران قبلى در اين كابينه نيز شركت داشتند و قوام السلطنه وزارت داخلى را برعهده گرفته بود . پس از سقوط كابينه‌ى دوم علاء السلطنه كه فقط دوازده روز طول كشيد ، به ترتيب عين الدوله در ( ششم صفر 1336 قمرى ) و مستوفى الممالك ( سوم ربيع الثانى 1336 ) صمصام السلطنه ( 19 رجب 1336 قمرى ) و وثوق الدوله ( 29 شوال 1336 ) ، كابينه‌هايى تشكيل دادند كه هريك مدتى كوتاه بر كار ماندند . ولى كابينه‌ى دوم وثوق الدوله در حدود دو سال دوام يافت . وضع سياسى و اجتماعى ايران در اين چند ماه فوق العاده بحرانى بود . بر اثر ورود نيروهاى متفقين و متحدين و اشغال خاك ايران و ربوده شدن آذوقه و خواربار كشور ، قحط و غلا و به دنبال آن گرسنگى و بيمارىهاى مسرى در قسمت عمده‌ى نواحى غرب و شمال غرب ايران روى داد و دسته‌دسته مردم بينوا را به ديار عدم فرستاد . انگليس‌ها به عنوان حفظ امنيت راه‌هاى جنوب كه آن زمان در معرض تهديد طوايف قشقايى و ساير ايلات جنوب بود ، ولى در حقيقت براى جلوگيرى از عمليات واسموس و نيدرماير ، مأمورين زبردست آلمان براى خود نيرويى زير عنوان پليس جنوب S . P . R ) اسپيار ) مركب از داوطلبان محلى و سربازان هندى و افسران انگليسى تشكيل دادند . نيروهاى انگليسى ، پس از انقلاب روسيه و متوقف شدن عمليات جنگى ارتش روسيه تزارى در مناطق شمالى و غربى ايران ، به غرب و شمال غربى و سپس به خراسان روى آوردند و آن نواحى را اشغال كردند و ستون‌هايى از اين نيرو براى كمك به