على اصغر شميم
555
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
كوشش و تلاش انگلستان در اين راه در مداخلهى روسيه بىنتيجه ماند « 1 » و انگلستان مصمم شد كه لااقل از نفوذ ايدئولوژى لنين و يارانش در ايران و عثمانى و مرزهاى هندوستان به شدت جلوگيرى كند ، نتايج حاصله از اين سياست را به صورت آشكار در كودتاى سال 1299 شمسى و حوادث ديگر دورهى بعد از كودتا مىتوان ديد . نخستين عكس العملى كه در ايران پس از انتشار خبر انقلاب روسيه و استعفاى تزار نيكلاى دوم و تشكيل حكومت موقت بروز كرد ، تلگراف تبريكى بود كه عدهاى از نمايندگان سابق دورههاى اول و دوم و سوم مجلس شوراى ملى برحسب اشاره و توصيهى سيد ضياء الدين طباطبايى مدير روزنامهى رعد كه آن زمان ( مارس 1917 ، انقلاب اول روسيه ، برابر با جمادى الاول سال 1335 قمرى ) براى انجام مأموريتى از طرف دولت ايران به روسيه رفته بود ، به مجلس ( دوما ) حكومت جديد روسيه مخابره شد و اينك عين آن تلگراف و جواب آن را از كتاب « ايران در جنگ بزرگ » تأليف مورخ الدوله سپهر ، نقل مىكنيم : « پتروگراد ، توسط آقاى رئيس مجلس كبير دوما - در موقعى كه ملت بزرگ روس به واسطهى جانفشانى فرزندان و جسارت فراموشنشدنى نمايندگان خود را در راه منظور عظيمى به پيروزى قاطع نائل گشته ، وكلاى مجالس سابق ايران حاضر در تهران با نهايت مسرّت ، مراتب تحسين و احترام خويش را براى مقاومت فداكارانهاى كه فقط نزد مدافعين حقيقت يافت مىشود ، به آن هيئت معظم ابراز مىدارند . مشعلى كه چنين دستهاى نيرومندى بين شرق و غرب را استوار ساخته فروغ درخشانى است كه بالاخره عالم را منور خواهد كرد و آخرين ظلمتها را بر طرف نموده ، مللى را كه دنبال اصول مشترك مىباشند ، قادر خواهد ساخت در محيط عشق برادرانه همديگر را بشناسند : زندهباد روسيه آزادىخواه » . حاج امام جمعه خويى ، ميرزا محسن ، مستوفى الممالك ، مشير الدوله و 84 امضاى ديگر . ترجمهى پاسخ دوماى روسيه به نمايندگان مجلس شوراى ملى ايران : « از پطروگراد به تهران - نمايندگان سابق مجلس - تبريكات و آرزوهايى كه شما و همكاران پارلمانى شما در موقع پيروزمندى آزادى در روسيه اظهار
--> ( 1 ) - خوانندگان گرامى براى اطلاع از علل و مقدمات و كيفيت انقلاب روسيه مىتوانند به كتاب « تاريخ شوروى » ترجمهء مؤلف اين كتاب رجوع نمايند .