على اصغر شميم

483

ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )

روسى و اختياراتى كه از لحاظ سياسى و نظامى و مالى به آنان داده شده بود و ارتباط مستقيم و استوارى كه افسران روس با ستاد فرماندهى نيروهاى روسيه تزارى در قفقاز داشتند ، اين بريگاد در حقيقت پيش قراول ارتش تزارى روس در ايران شمرده مىشد . افسران روسى بريگاد از خزانه‌ى ايران و از كيسه‌ى فتوت ملت رنجيده و ستم‌كشيده‌ى ايران ارتزاق مىكردند ولى تابع مستقيم اوامر و دستورهاى محمد على شاه بودند و او خود چنان شيفته‌ى رژيم استبداد و آرزومند اعاده‌ى آن رژيم بود كه پس از بمباران بهارستان و انحلال مجلس و توقيف و تبعيد و قتل و كشتار بيرحمانه‌اى كه به امر او به دست بريگاد قزاق صورت گرفت ، دست كلنل لياخوف را فشرد و به او گفت « تاج و تختم را نجات دادى » . براى آن‌كه خوانندگان گرامى به نقش مؤثر افسران روسى و سياست جنايتكارانه‌ى روسيه‌ى تزارى در جريان سركوب كردن نيروهاى ملى و آزاديخواه كشور ما پى ببرند ، عين گزارش محرمانه‌ى كنل ليخوف ، فرمانده‌ى روسى گارد سلطنتى را كه در تاريخ 31 مارس 1908 ( 28 صفر 1329 ) قمرى به دايره‌ى ستاد عمليات نظامى قفقاز نوشته است ، از كتاب « انقلاب مشروطيت ايران » تأليف م . پاولويچ در اينجا نقل و اين نكته را اضافه مىكنيم كه نويسنده‌ى روس ، اين اسناد را از كتابى كه پروفسور ادوارد براون انگليسى براى اولين‌بار زير عنوان « مسئوليت دولت روسيه در هرج‌ومرج كنونى ايران » ، تأليف نموده نقل كرده است : « تيمسار معظم - پروژه‌اى كه از طرف من و مترجم اول سفارت درست شده بود ، پس از رد و بدل شدن تلگرافاتى كه با پترزبورگ با جزئى تصحيح و مىتوان گفت بدون هيچ اعتراضى تصويب شد . خود محمد على شاه مثل يك ايرانى از زدوخورد بيمناك بوده ، ترديد زيادى به خود راه مىداد و راه‌هاى آسان‌ترى پيشنهاد مىكرد . ازاين‌رو اجبارا به عوامل قطعى ديگرى متشبث شديم » . « متذكر شديم كه طرح ما مناسب‌ترين نقشه‌اى است كه در شرايط موجوده قابل اجرا است و ضمنا از طرف حكومت روسيه به تصويب رسيده است . اگر شاه با اين طرح موافقت نكند ، دولت روسيه ديگر تعهدى براى كمك به شاه قبول نمىكند و در آتيه در قضاياتى كه پيش‌آمد كند ، مسئوليتى نخواهد داشت » . اين طرز صحبت تأثير خود را بخشيد . شاه بدون درنگ رضايت داد و براى اجراى طرح قول قطعى داد : « 1 - سفارت روس و شاه خواهند كوشيد اعضاى معتبر مجلس را با پول و وعده خريده و آن‌ها را موظف خواهند ساخت در آخرين جلسات مجلس مطابق دستور عمل كنند » . « 2 - تا آمادگى كامل صورت دوستى با مجلس حفظ خواهد شد و طورى وانمود خواهد شد كه گويا طرفين با گذشت خود براى اصلاح امر مىكوشند . به اين منظور به مذاكرات پرداخته