على اصغر شميم
480
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
دستنشاندهى درباريان و جزو ايادى دستگاه استبداد بودند ، مجلس به تنهايى نمىتوانست از تحريكات و مفسدهجويى طرفداران رژيم سابق جلوگيرى كند . بدينجهت آزاديخواهان بر آن شدند كه يك مركز سرى از افراد ورزيده و برجسته و مورد اعتماد بهوجود آورند و تصميمات آن مركز را اجرا كنند و طورى ترتيب كار را بدهند كه تصميمات آن مركز در تمام مراكز ملى و انجمنهاى سياسى تهران و ولايات و در مجلس شوراى ملى و خارج از ايران ، با همآهنگى كامل به مورد اجرا درآيد . چون در ميان سران مشروطهخواهان افراد مورد اعتماد و با شخصيتى چون ملك المتكلمين و سيد جمال الدين واعظ و صور اسرافيل و مساوات و حكيم الملك و امثال آنان ، با اصول مشروطه و رژيم پارلمانى و قوانين مربوط به آن و اوضاع بين المللى آشنا بودند ، هستهى اصلى و اوليه اين مركز را تشكيل دادند و بدينترتيب كميتهى انقلاب ملى بهوجود آمد تا نقش مهم و مؤثر خود را در حوادث و وقايعى كه مىبايستى در آينده روى دهد ، بازى كند . كشمكش بين مشروطهخواهان و مستبدين روزبهروز شدت مىيافت و بدبين طرفين نسبت به يكديگر ، پس از پرتاب بمب دستى از طرف مشروطهخواهان به طرف اتومبيل محمد على شاه و جان بدر بردن شاه از آن سوءقصد ، شديدتر شد و هر نوع تفاهم و مسالمت را بين شاه و آزاديخواهان غيرممكن ساخت و بر هردو طرف مسلم شد كه اين كشمكش و مبارزه بايد تا حصول نتيجهى قطعى ادامه يابد . بهويژه كه در آن ضمن چند نفر از جاسوسان و معتمدين شاه كه مأمور ترور رهبران انقلاب بودند ، دستگير شدند و اين راز فاش گرديد . اعضاى كميته كه تا انهدام مشروطه و انحلال مجلس اول به كار و فعاليت خود ادامه دادند ، نه نفر بودند و آن 9 نفر عبارت بودند از : ملك المتكلمين ، سيد جمال الدين واعظ ، ميرزا جهانگير خان صور اسرافيل ، سيد محمد رضا مساوات ، حكيم الملك ، تقىزاده ، سيد عبد الرحيم خلخالى و سيد جليل اردبيلى ( دكتر ملكزاده نفر نهم را ذكر نكرده است . ) اعضاى كميته هر شب از ساعت چهار بعد از نصف شب در منزل حكيم الملك واقع در خيابان پستخانه حاضر و پيش از طلوع آفتاب متفرق مىشدند و وسيلهى ارتباط آن كميته با آزاديخواهان و وابستگان به كميته ، سه تن از جوانان پرشور و مورد اعتماد آن زمان يعنى ، ميرزا محمد نجات ، حسين پرويز و ميرزا محسن نجمآبادى بودند كه در محل كميته حاضر مىشدند و دستورها و تصميمات اجرايى كميته را به كسانى كه لازم بود برسانند ، ابلاغ مىكردند . از عوامل مهم و مؤثر در پيشرفت انقلابات ملى و نهضتهاى اجتماعى قلم و بيان است و در كميتهى انقلاب ملى ايران ، مشهورترين خطبا و شجاعترين نويسندگان عضويت داشتند و آنچه در خطابههاى مهيج ملك المتكلمين و سيد جمال الدين بر زبان رانده مىشد ، در صفحات