على اصغر شميم
465
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
اتريش گرديد كه هم با آلمان مرز مشترك داشت و هم از لحاظ نژاد و زبان و بعضى خصوصيات اخلاقى به آلمان نزديك بود . انديشهى نزديك شدن آلمان به اتريش پس از جنگ سال 1905 ميلادى بين روس و ژاپن و شكست روسيه و گرفتن وام از فرانسه كه نتيجهى نهايى آن نزديك شدن روسيه و فرانسه به يكديگر و آماده شدن زمينهى اتحاد نظامى و سياسى آن دو دولت بود ، در مغز سياستمداران آلمان و اتريش قوت گرفت . سرانجام از يك طرف روسيه و فرانسه و از سوى ديگر و اتريش به وسيلهى انعقاد معاهدات دوستى و اقتصادى و نظامى به يكديگر پيوستند و نخستين مرحلهى صفآرايى دولت بزرگ در اروپا صورت پذيرفت . اما انگلستان ظاهرا سياست مستقلى داشت و مىخواست مثل قرن نوزدهم سنگ وزنهى سياسى اروپا باشد و ايتاليا در حال ترديد و دودلى بود و به همين جهت صفهاى متحدين ( آلمان و اتريش ) و متفقين ( فرانسه و روسيه ) مدتى به همان حال باقى ماند . اما فرانسه كه از ضربت سهمگين آلمان حيثيت سياسى خود را در خطر ديده بود و دقيقهاى از فكر انتقام نمىآسود ، با تمام نيروى سياسى در راه جلب دوستى و همكارى بريتانيا مىكوشيد و بدين منظور به كشمكش مستعمراتى خود با اين دولت در آفريقا و آسياى جنوب شرقى پايان داد . در آفريقا ، فرانسه از مصر چشم پوشيد و بريتانيا دست فرانسه را در تونس و الجزاير و مراكش بازگذاشت كه تازيانهى استعمار را آزادانه و بدون رقيب بر پشت مردم غيور آن سرزمين فرود آورد . در آسياى جنوب شرقى نيز اختلافات فرانسه و بريتانيا با تقسيم سرزمين هند و چين به سه منطقه پايان يافت و دو دولت پس از آنكه برمه را انگليس و هند و چين شرقى را ، فرانسه تصاحب كردند ، براى جلوگيرى از تصادم و اصطكاك منافع ، كشور نيمهمستقل سيام ( تايلند ) را بهوجود آوردند و بدينترتيب راه الفت و دوستى ميان دو دولت استعمارگر هموار گرديد اما هنوز مشكلات ديگرى در پيش بود كه مىبايستى از ميان برداشته شود . فرانسه كه مىخواست انگلستان را با خود و روسيه متفق سازد با رقابت و كشمكش سياسى و مستعمراتى روسيه و انگليس در خاورميانه و آسياى ميانه مواجه و ايران يكى از اهداف بزرگ اين رقابت بود . علاوه بر آن ، پس از انتزاع افغانستان از ايران و تسلط سياسى بريتانيا بر آن ناحيه و بعد از تسلط روسيه بر آسياى ميانه و جدا شدن قسمتى از مرزهاى شمال شرقى ايران و تسلط روسيه بر آن مناطق ، روسيه و انگليس كه از لحاظ نفوذ سياسى و اقتصادى در ايران در اصطكاك بودند در مرزهاى شمالى هند و ناحيهى تبت نيز با يكديگر