على اصغر شميم

39

ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )

را براى مذاكره با ارايكلى ( هراكليوس ) پادشاه گرجستان به تفليس فرستاد و او را به تبعيت از دولت مركزى ايران دعوت كرد ولى ارايكلى طبق قراردادى كه با كاترين دوم ملكه‌ى روسيه بسته بود از تبعيت ايران خارج شده و تبعيت دولت روسيه را پذيرفته و در مقابل تبعيت ارايكلى از روسيه ، كاترين تعهد كرده بود كه دولت روسيه در حفظ سلطنت ارايكلى و جانشينان و در گرجستان بكوشد و از او حمايت كند . مخالفت ارايكلى و جوانشير نقشه‌ى آغا محمد خان را برهم زد . او مىخواست به حيله و تدبير يك‌يك حكام قراباغ را مطيع نموده به كمك آنان بر گرجستان استيلاء يابد . در اين موقع ابتدا به جانب شوشى تاخته ، در نزديكى آن شهر اردو زد و مصطفى خان دولو را به عسكران را قراء شوشى فرستاد تا راه ورود آذوقه را به شهر سد كند و سپاه ديگرى به سردارى پير قلى خان شامبياتى بر سر برادران جوانشير فرستاد و چون سپاه جوانشير از سربازان قاجار شكست خوردند ، وى نامه‌اى به خان نوشت و از در اطاعت درآمد و آغا محمد خان موقع را مغتنم شمرد و با تجهيزات كافى روانه‌ى گرجستان شد . فتح تفليس 1210 هجرى قمرى ارايكلى به نامه‌ى آغا محمد خان جوابى نداد و خود را براى مقابله‌ى با سپاه قاجار آماده نمود . ولى با وجود رشادتى كه گرجيان در آن جنگ نشان دادند و پايدارى پادشاه ، عاقبت سپاه قاجار پيروز شد و ارايكلى به شهر تفليس كه برج و باروى آن را قبلا مستحكم نموده بود ، پناه برد . اما چون سپاه قاجار به سرعت به جانب تفليس راندند ، وى خانواده و بستگان خود را از شهر خارج نموده به گرجستان غربى ( ناحيه‌ى كاخت ) گريخت و شهر تفليس به دست سپاه قاجار افتاد . آغا محمد خان فاجعه‌ى كرمان را در تفليس تجديد نمود و براى عبرت ساير امراى قفقازيه يا جلب محبت مسلمانان آن ناحيه و يا اصولا بنابر تعصب مذهبى كه داشت حكم به قتل‌عام و تاراج اموال مردم تفليس داد . عده‌ى كثيرى از روحانيون مسيحى گرجى را در رود كورا غرق كردند و 25 هزار تن از زنان و مردان و اطفال گرجى را به اسارت گرفتند و تقريبا همگى رجال و اعيان شهر را نابود و بعضى از كليساهاى شهر را ويران كردند و پس از تصرف كليه‌ى مهمات و ذخاير جنگى ارايكلى ، از آن شهر خارج شدند ( ربيع الاول 1210 هجرى ) . آغا محمد خان در نظر