على اصغر شميم

36

ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )

جنگ دوم 1205 - 1206 هجرى قمرى اين جنگ را چه از لحاظ طول مدت و چه از نظر حوادث و ميدان‌هاى جنگ مىتوان يك نبرد بزرگ ميان دو حريف دانست . كوشش اوليه‌ى آغا محمد خان در اين لشكركشى فتح شيراز و دستگير كردن لطفعلى خان بود . خيانت و دورويى حاجى ابراهيم خان كلانتر كه در غياب لطفعلى خان حكومت فارس را بر عهده داشت ، وسايل پيشرفت خان قاجار را فراهم ساخت . يك بار سپاه زند با توطئه و دسيسه‌ى برادر و فرزند كلانتر در نزديكى شهرضا ( در محل سميرم عليا ) از هم پاشيده شد و لطفعلى خان براى نجات شيراز با سرعت به آن شهر بازگشت . ولى كلانتر كه با خان قاجار روابط محرمانه برقرار كرده بود ، كليه‌ى قواى موجود در فارس را تا حدى كه مىتوانست در راه كارشكنى براى شاهزاده زند به كار برد و حتى با دادن پول و رشوه‌ى سران ايلات عرب و طوايف دشتى و تنگستان را از همراهى و مساعدت با لطفعلى خان بازداشت . معذالك با كوشش و هنرنمايى لطفعلى خان عده‌اى از افراد جنگى سواحل خليج‌فارس به او پيوستند . در اين موقع اردوى قاجار به چند دسته تقسيم شده و هر دسته بر سر يكى از راه‌هاى ارتباطى شيراز مأمور جلوگيرى از ورود لطفعلى خان به شيراز بودند . وى با عده‌اى معدود ، يك دسته از سپاهيان قاجار را به سردارى مصطفى خان دولو در نزديكى شيراز درهم شكست و دو هزار نفر از سپاهيان او را اسير و پس از خلع سلاح آزاد كرد . آغا محمد خان بنا به اشاره‌ى حاجى ابراهيم خان 20 هزار سپاهى به سردارى جان محمد خان قاجار در دشت قبله‌ى حوالى شيراز گرد آورد ، ولى لطفعلى خان كه فقط 4 هزار تن مرد جنگى داشت با رشادت بىنظيرى سپاه قاجار را درهم شكست و براى تهيه‌ى آذوقه به زرقان برگشت تا وسايل مبارزه با دو دشمن كينه‌جو يعنى آغا محمد خان و حاجى ابراهيم خان كلانتر را فراهم كند . از طرف ديگر آغا محمد خان شخصا با 40 هزار نفر سپاهى عازم شيراز گرديد و در شهرك بين راه اصفهان و شيراز با لطفعلى خان كه فقط 5 هزار سرباز داشت مواجه شد . در اين نبرد عجيب كه هيچ‌گونه تناسبى از لحاظ تعداد افراد جنگى ميان دو حريف وجود نداشته ، هم رشادت و جسارت لطفعلى خان و هم پايدارى و ثبات عزم آغا محمد خان هردو قابل ملاحظه است . هنگامى كه لطفعلى خان پس از شكافتن قلب سپاه قاجار خود را به نزديكى سراپرده‌ى آغا محمد خان رسانيد با آن‌كه هيولاى مرگ در برابر چشم آغا محمد خان مجسم