هزار تومان بود . معادن زغال‌سنگ اطراف تهران نيز به صورت مقاطعه به اشخاص واگذار مىشد ، چنان‌كه وزارت فوايد عامه ماليات معادن مزبور را در ازاى 3000 تومان اجاره داد و مقرر داشت كه مستأجر از هر خروار زغال‌سنگ 20 / 1 قران و از هربار قاطر 50 / 0 قران و از هربار شتر 60 / 5 قران ماليات بگيرد « 1 » . درآمد متفرقه - مهم‌ترين منبع درآمد متفرقه‌ى دولت صدور تذكره بود كه از سال 1267 قمرى ( دوره‌ى صدارت اميركبير ) اساس آن گذاشت شد و نخستين‌بار صدور ورقه جواز عبور از مرز براى مسافران ايرانى به روسيه در زمان صدارت ميرزا آقا خان نورى اعتماد الدوله معمول گرديد . مقامات روسيه پس از انقضاى مدت جواز ، از اتباع ايرانى صاحب جواز مبلغى پول مىگرفتند و گاهى آنان را مورد آزار قرار مىدادند ؛ به همين جهت به دستور صدراعظم تجديد جواز و تمديد مدت اقامت در خاك روسيه به نمايندگان سياسى ايران ، واگذار گرديد . وزارت علوم و تلگراف و معادن در سال 1300 قمرى اين وزارت شامل : دار الفنون ( با معلمان ايرانى و اروپايى و 262 نفر محصل ) و مجلس حافظ الصحة و مريضخانه دولتى و مدرسه دولتى تبريز و اداره‌ى تلگراف در تهران و شهرستان‌ها و وزارت معادن به سرپرستى هوتم شيندلر ( سرتيپ مهندس ) و نه نفر اعضاى آن وزارت بود . وزير اين وزارت در سال 1300 قمرى مخبر الدوله بود . اين وزارت شامل سه قسمت بود : وزارت انطباعات و دار الترجمه به‌ويژه 1 - دار الترجمه و انطباعات و اداره‌ى روزنامه‌جات و از آن جمله روزنامه‌ى فرهنگ منطبعه‌ى اصفهان ؛ 2 - مجلس تأليف‌نامه دانشوران ناصرى ؛ 3 - اداره‌ى باغات و عمارات و قنوات دولتى . سرپرستى اين وزارت در سال 1300 قمرى با صنيع الدوله بود . وزارت تجارت و فلاحت

--> ( 1 ) - « گنج شايگان » نوشته‌ى سيد محمد على جمال‌زاده ، چاپ برلين ، صفحه‌ى 142 - 143 .