على اصغر شميم

304

ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )

قبولاندن قرارداد و تعرفه‌ى جديد گمركى به ايران ، موفقيت ديپلماسى قابل ملاحظه‌اى براى روسيه‌ى تزارى به شمار مىآمد ، زيرا طبق تعرفه‌ى جديد ، نرخ گمرك صدى پنج در مورد شكر به 1 / 4 2 درصد تقليل داده مىشد و از طرف ديگر گمرك و عوارض چاى كه از مستعمرات آسيايى بريتانيا به ايران وارد مىشد از 5 درصد به 100 درصد افزايش يافت . انتشار تعرفه جديد گمركى ايران و روسيه ، دولت بريتانيا را نگران ساخت و همين‌كه آن دولت از كشتار دسته‌جمعى و بىرحمانه‌ى خود در آفريقاى جنوبى و نابود كردن ميهن‌دوستان و آزادىخواهان ترانسوال « 1 » فراغت يافت ، متوجه‌ى ايران گرديد و درصدد برآمد كه از تجارت خود با ايران به هر ترتيبى كه امكان داشته باشد ، در برابر موفقيت‌هاى روسيه حمايت كند . سياستمداران بريتانيا چنين تشخيص دادند كه مظفر الدين شاه بدان علت كه دولت بريتانيا درخواست او را در باب اعطاى نشان « بند جوراب « 2 » » به وى نپذيرفته ، از دولت بريتانيا رنجيده

--> ( 1 ) - بوئرها Boers كه نسل مختلط هلندى و انگليسى و بوميان جنوب آفريقا بودند براى به‌دست آوردن استقلال و آزادى خود قيام كردند و بريتانيا به وسيله جاسوسان و دست‌نشاندگان خود عليه پل كروگر Paul Kruger رئيس‌جمهور وطن‌دوست و باشهامت ترانسوال Transvaal سرزمين بوئرها ( بوئر در زبان هلندى به معنى كشاورز و دهقان است ) تحريك كردند و او با مردم غيور كشور خود تا آخرين نفس در برابر سيل سپاه خونخوار بريتانيا مقاومت ورزيد و هنگامى نيروى مهاجم انگليس بر سرزمين بوئرها مسلط شد كه حتى يك تن از آنان زنده نمانده بود . اين حادثه‌ى جانگداز كه از سال 1899 تا 1902 ميلادى اتفاق افتاد ، يكى از مهمترين و بارزترين جلوه‌هاى سياست استعمارى بريتانيا و نمونه‌اى از قساوت و بىرحمى سربازان انگليسى و مزدوران مستعمراتى آن دولت در آستان قرن بيستم ميلادى است . ( 2 ) - Order of Garter نشان « بند جوراب » از نشانه‌هاى قديمى دولت بريتانيا بود كه به پادشاهان و امثال آنان داده مىشد و چون ناصر الدين شاه به دريافت نشان مزبور نايل گرديده بود ، مظفر الدين شاه نيز مايل بود كه مانند پدر مورد لطف و نوازش امپراتورى بريتانيا كه در آغاز قرن بيستم نيرومندترين امپراتورى جهان بود ، قرار گيرد . سابقه‌ى اين نشان و وجه تسميه‌ى آن از اين قرار بود كه در سال 1348 ميلادى در يكى از مهمانىهاى بزرگ سلطنتى هنگامى كه ادوارد سوم Edouard پادشاه انگليس باكنتس اوساليسبورى Countess of Salisbury مىرقصيد ، بند جوراب آبىرنگ كنتس از پاى چپ او افتاد و شاه در ميان خنده‌ى تمسخرآميز درباريان خم شد و بند جوراب را برداشت و خطاب به درباريان گفت كه اين عمل را براى خود افتخارى مىداند و اين جمله‌ى معروف را نيز بر زبان راند : Honi soit Quiy Pense mal « شرم باد بر كسى كه از اين عمل سوءظن به خود راه بدهد و فكر شيطانى به سر داشته باشد . » از آن زمان نشان « بند جوراب » در انگلستان معمول شد و جمله‌ى