I امتيازات مقدمه امتيازاتى كه ناصر الدين شاه به اتباع دول خارجى به‌ويژه روسيه و انگلستان داد ، از لحاظ كسب آثار و مظاهر تمدن جديد اروپايى براى كشورى كه تازه مىخواست با اين تمدن آشنا شود ، ضرورى و مفيد به نظر مىآمد و در اين‌باره نمىتوان بر آن پادشاه خرده گرفت . او ، چنان‌كه در جاى خود اشاره كرديم ، شيفته‌ى تمدن جديد غرب و طالب اصلاحات در شئون ادارى و اقتصادى كشور خود بود و در همان حال مىخواست اقتدارات سلطنت را در كشور حفظ كند و از هرگونه جنبش ترقىخواهانه مردم جلوگيرى نمايد . در حقيقت ناصر الدين شاه كه رژيم استبدادى كهنسال ايران را به كمال خود رسانيده بود ، هيچ فردى از افراد مردم و حتى درباريان و يا به اصطلاح آن زمان نوكران دربار اعظم را در اظهارنظر نسبت به تصميمات خويش مجاز نمىدانست . اما نكته مهمى كه در مورد امتيازات به نظر مىرسد ، اين است كه هيچ‌گونه موازنه‌اى از لحاظ قواى سياسى و نظامى بين گيرندگان امتياز و كشور ايران وجود نداشت و مذاكرات درباره‌ى آن امتيازات در شرايط متقابل بين دو دولت ذينفع صورت نمىگرفت . علاوه بر آن غالب امتيازات در مواقعى بر ايران تحميل مىشد كه خزانه‌ى كشور دچار فقر و دولت در تنگناى بىپولى و شاه با حرص و ولع عجيب در فكر تدارك سفرهاى تفريحى به اروپا بودند و در نتيجه هر امتيازى با دريافت مبلغى ناچيز ، كه به هر تقدير علاج موقت براى فقر خزانه‌ى كشور به شمار مىآمد و با شرايط نامساعد به حال ايران به بيگانگان اعطا و پولى كه از اين ممر عايد خزانه مىشد ، در اندك‌مدتى صرف هزينه‌ى سفر شاه و همراهانش به فرنگ و پرداخت مستمرىهاى گزاف شاهزادگان و درباريان مىگرديد . دول روس و انگليس كه محاصره‌ى نظامى ايران را از سلطنت فتحعلى شاه تا اواسط دوره‌ى پادشاهى ناصر الدين شاه با عقد قراردادهاى تركمانچاى و پاريس تكميل كرده بودند ، در ميدان رقابت اقتصادى نيز هرگز از پاى ننشستند و به شرحى كه در فصول سابق گفته شد ، دست به محاصره‌ى اقتصادى ايران زدند و هريك از آن دو دولت ، در سايه‌ى رخنه‌ى سياسى در امور داخلى ايران به كسب امتيازاتى نايل شدند . اما اين اقدامات در حقيقت مقدمه‌اى براى اقدامات آينده دو دولت توسعه‌طلب در ايران بود .