على اصغر شميم
248
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
I روابط ايران با بلژيك و اسپانيا قرارداد ايران و بلژيك در سال 1257 هجرى قمرى ، ميرزا جعفر خان مهندسباشى ( مشير الدوله ) سفير ايران در دربار عثمانى با بارون فرانسواجان وزيرمختار بلژيك در استانبول ملاقات و دربارهى عقد يك قرارداد دوستى و بازرگانى بين دو كشور گفتگو كرد . اصول مذاكرات سفير ايران با نمايندهى بلژيك در تهران مورد موافقت محمد شاه و حاجى ميرزا آغاسى صدراعظم قرار گرفت و لئوپلد پادشاه بلژيك نيز آن اصول را پذيرفت و سرانجام قراردادى شامل يك مقدمه و هفت ماده تنظيم و در تاريخ 25 جمادى الاول سال 1257 هجرى قمرى « 1 » ( 14 ژوئن 1841 ميلادى ) به امضاى سفراى ايران و بلژيك رسيد و نسخهى فارسى آن به تهران ارسال گرديد و صدراعظم و ميرزا ابو الحسن خان شيرازى وزير امور خارجهى ايران نيز آن را امضا كردند و به تصويب محمد شاه رسيد . برطبق مادهى اول قرارداد ، اساس دوستى هميشگى بين ايران و بلژيك و اتباع دو كشور برقرار و طبق مادهى دوم رفتوآمد اتباع دو كشور به خاك يكديگر و اقامت آنان براى تجارت آزاد گرديد و به اتباع ايران و بلژيك اجازه داده شد كه براى توقف و سكونت و ادارهى امور بازرگانى خود ، خانه و انبار و ساختمان در خاك يكديگر اجاره كنند و در دوران توقف خويش مورد احترام و از هرگونه تعرض و اجحاف و تعدى مأمورين محلى مصون باشند و نيز مقرر گرديد كه اگر يكى از دو دولت متعاهد ، با دولت ثالثى وارد جنگ شود به مقررات اين عهدنامه و مودت بين دو كشور خللى وارد نيايد . مادهى سوم قرارداد به شرحى كه در كتاب ناسخ التواريخ نقل شده از اين قرار است : « ماده سيم - اشخاصى كه از تبعهى دولتين بهيتين به عنوان تجارت يا سياحت به ممالك ديگر مىروند يا توقف مىنمايند ، در حق آنها لازمهى احترام مدعى مىشود و از عوارض و تقسيم معاف باشند و در وقت دخول و خروج به تجار دولت بلجيق ( بلژيك ) از امتعه تبعهى دولتين بهيتين در يك جا از صد پنج گمرك زياده مطالبه نشود و از امتعهى تجار دولت عليه ايران
--> ( 1 ) - تاريخ انعقاد قرارداد در كتاب ناسخ التواريخ ، جلد دوم تاريخ قاجاريه ، در يك مورد چهارشنبه 22 جمادى الاولى و جاى ديگر 21 جمادى الاول ذكر شده است .