على اصغر شميم
213
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
دريايى و تفنگداران بومى و انگليسى ساكن بمبئى ، به دستور فرمانفرماى كل هندوستان به طرف آبهاى ايران حركت كردند و يك ماه بعد ، اولتيماتوم دولت انگليسى هند به شرح زير به فرخ خان وزيرمختار ايران در دربار عثمانى از طرف سفير انگليس در آن كشور تسليم شد : 1 - دولت ايران بايد تعهد كند كه كليهى سپاهيان خود را به فوريت از هرات خارج نمايد و براى خساراتى كه به شهر مزبور و اهالى وارد آمده ، غرامت بپردازد . 2 - دولت ايران بايد متعهد شود كه قراردادى با دولت بريتانيا منعقد كرده و در طى آن از كليه دعاوى خود نسبت به هرات يا ساير نقاط افغانستان صرفنظر نمايد . تعهد كند كه هيچگاه در آتيه در امور داخلى افغانستان مداخله ننموده ، استقلال نام آن دولت را به رسميت بشناسد و براى هرگونه اختلافى كه بعدها با دولت مزبور پيدا مىكند به دولت انگلستان مراجعه و به وسيلهى آن دولت آن را تسويه نمايد . 3 - دولت ايران بايد قراردادهاى تجارتى با دولت انگليس منعقد نمايد و اختلافاتى را كه در نتيجه پيشآمدهاى اخير ايجاد گرديده مرتفع سازد و موافقت كند كه دولت انگليس در هريك از نقاط ايران كه مقتضى بداند ، كنسول بفرستد . 4 - كليهى قروض اتباع بريتانيا بايد بىدرنگ پرداخته شود و دعاوى مورد اختلاف هرچه زودتر تسويه گردد . 5 - قراردادى راجع به بندرعباس با رضاى امام مسقط كه دوست دولت انگليس است ، منعقد سازد . 6 - اعليحضرت پادشاه ايران بايد صدراعظم كنونى « 1 » را به مناسبت اقدامات بىرويهى او كه منجر به قطع روابط دولتين گرديده ، منفصل نمايد و ديگرى را كه قادر به حفظ مناسبات دوستانه باشد به جاى او برگزيند . پس از آن لشكريان ايران ، افغانستان را تخليه نمودند و دولت ايران تعهدنامهاى راجع به اجراى ساير مواد در ظرف 6 ماه پس از مراجعت وزيرمختار بريتانيا به تهران به مهر پادشاه تسليم نمود ، آنوقت وزيرمختار بريتانيا با آيين و تشريفاتى كه قبلا شرح داده شده ، به تهران بازگشت خواهد نمود و نيروى انگليس در ظرف مدتى كه از 6 ماه بعد از ورود نمايندهى بريتانيا به تهران تجاوز نكند خاك ايران را تخليه خواهند كرد . اندكى پس از تسليم اولتيماتوم ، خبر تصرف هرات به دست نيروى ايران به استانبول
--> ( 1 ) - ميرزا آقا خان نورى اعتماد الدوله .