على اصغر شميم
118
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
I سلطنت محمد شاه دوم ( غازى ) 1250 - 1246 هجرى قمرى « 1 » قيام شاهزادگان بر اثر انتشار خبر وفات فتحعلى شاه ، در پايتخت و اغلب ولايات ايران شاهزادگان به ادعاى سلطنت برخاستند . در تهران شاهزاده على شاه ظل السلطان « 2 » پسر دهم فتحعلى شاه و در فارس حسينعلى ميرزا فرمانفرما به كمك برادرش حسنعلى ميرزا شجاع السلطنه هريك خود را پادشاه مستقل خواندند و سكه و خطبه به نام خود ضرب كردند . بقيهى شاهزادگان نيز در حوزههاى حكمرانى خود در انتخاب روش و طريقهاى كه تبعيت آنان را نسبت به پادشاه وقت تعيين نمايد ، متحير و سرگردان بودند و تا زمانى كه محمد شاه به سعى و كوشش ميرزا ابو القاسم قائممقام به سلطنت رسيد ، هرجومرج و كشمكش ميان طرفداران محمد شاه و برادران و اعمام وى در ايران مركزى و جنوبى ادامه داشت . حكومت 90 روزه ظل السلطان ظل السلطان حكمران تهران هنگامى كه خبر وفات فتحعلى شاه را در اصفهان شنيد « 3 » با شاهزادگان و حكام ولايات مركزى ايران و عدهاى از درباريان كه در تهران بودند ، همدست و همعهد شد و خود را پادشاه خواند و با عنوانهاى على شاه و عادل شاه مدت 90 روز سلطنت راند .
--> ( 1 ) - مطابق با 1843 - 1834 ميلادى . ( 2 ) - بنا به قول جهانگير ميرزا فرزند عباس ميرزا در تاريخ نو ، خاقان مغفور ( يعنى فتحعلى شاه ) آثار مهمى در صفحهى روزگار باقى گذاشته است و از آن جمله « اولاد امجاد ايشان است كه براى هيچ سلطانى از عهد كيومرث تا اين زمان ( يعنى زمان تأليف كتاب در حدود 1286 هجرى ) اتفاق نيفتاده است در حين وفات 53 نفر اولاد ذكور صلبى داشتند و قريب به 60 نفر اولاد اناث كه بعد از وفات خاقان مغفور باقى بودند سواى نبيره و نتيجه » . ( 3 ) - فتحعلى شاه روز نوزدهم جمادى الاخرى سال 1250 در اصفهان وفات يافت و جسد او را در مقبرهاى كه يك سال قبل از آن تاريخ به دستور خود در بقعهى حضرت معصومه در قم ساخته بودند به خاك سپردند .