على اصغر شميم
115
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
آن عهدنامه نيز مواقع در نقاط مرزى با تفصيل و بهطور وضوح تعيين نگرديده بود ، مواد عهدنامهى ارزروم نيز به استناد آن عهدنامه اختلافات ارضى و مشكلات سرحدى دو دولت را بهطور قطع از ميان نبرد ؛ علاوه بر آن نقل و انتقال عشاير سرحدى و عادت آنان به ييلاق و قشلاق مشكلات زيادى براى تحديد حدود فراهم مىساخت . به همين علل از قوت و اعتبار عهدنامه ارزروم روزبهروز كاسته مىشد و - به شرحى كه خواهد آمد - مسئلهى تعيين حدود ايران و عثمانى كه بايستى فقط بين دو دولت و با دست نمايندگان ذينفع حل شود هميشه به صورت يك مشكل عمدهى سياسى موجب تيرگى روابط دو دولت بود تا آنجا كه به دخالت و حكميت دول استعمارطلب اروپا در آن امر منجر گرديد و زدوخوردهاى مرزى و اختلاف دو دولت تا پايان امپراتورى عثمانى و انقراض آن دولت و استقرار مشروطيت در ايران ادامه داشت .